"The Social Network": Πού μπορεί να μας πάει η καινοτομία;

Image via Wikipedia

Η ταινία ήταν πολύ καλύτερη από όσο νόμιζα και τελικά θα άξιζε να την δει κανείς ακόμη και στον κινηματογράφο. Διάβασα ότι δήθεν αφορά δικαστικούς αγώνες κτλ. Τελικά ο καθένας ό,τι θέλει βλέπει σε μια ταινία. Εγώ π.χ. είδα στην ταινία έναν από τους πολλούς τρόπους που γεννιέται η καινοτομία, για μένα αυτό ήταν. Παρουσιάζει τις συνθήκες και την ιστορία μέσα από όπου ξεπήδησε το facebook που σήμερα αριθμεί πάνω από 500 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες και 900 εκατομμύρια επαγγελματικές σελίδες, ομάδες κτλ.

Πρόσφατα μάλιστα μεγάλο αμερικανικό περιοδικό μιλούσε για τον επερχόμενο θάνατο της google επειδή το facebook κατάφερε να "μαντρώσει" πολλά εκατομμύρια κόσμου και να τους "τα παίρνει" χωρίς εξωτερικές βοήθειες.

Η όλη ιστορία του facebook που ξεκίνησε το 2004, μου θύμισε την εποχή μετά το 1975, με τον Bill Gates στον ρόλο του σημερινού ιδρυτή του Facebook. Εκείνη την εποχή, από τέλη του 1970 έως τέλη του 1980,  δοκιμάστηκαν τα πάντα. Η σημερινή εποχή μοιάζει με τον οργασμό εκείνης της δεκαετίας του 1980 που κάθε μέρα έβγαινε και κάτι εντελώς καινούργιο και ελπιδοφόρο που θα μπορούσε να κυριαρχήσει εκ του μηδενός.

Και πράγματι στις μέρες μας αντί για προσωπικούς υπολογιστές, home computers ή Personal Computers IBM compatible, αντί για Amiga, Atari, Spectrum, Commodore, MSX, κάρτες γραφικών EGA, MS/DOS και Windows ή OS/2, έχουμε Netscape, internet explorer,  mozila, facebook, youtube, twitter, google, blogger κτλ

Δηλαδή από το 1970 έως το 2010 περάσαμε από το βασικό hardware και το βασικό λογισμικό που γραφόταν σε γλώσσα μηχανής, σε εφαρμογές αυτών βάσει μιας τεχνολογίας που τους έδωσε πνοή (το internet αρχικά και το γρήγορο internet στη συνέχεια σε συνδυασμό με τους πολύ γρήγορους επεξεργαστές).

Η ώθηση που έδωσαν στην οικονομία οι δύο επαναστάσεις είναι διπλής μορφής:

Κατ' αρχήν έχουμε την επιχειρηματική καινοτομία των δημιουργών που δημιούργησαν κάτι νέο και κέρδισαν από αυτό. Οι περισσότεροι σταματάνε σε αυτή την επιφάνεια. Σε δεύτερο επίπεδο όμως πρέπει να προσέξουμε την ώθηση που έδιναν οι ανακαλύψεις τους στην οικονομία.

Φαντάζεστε δηλαδή πώς θα λειτουργούσαν τα videoclub το 1985 χωρίς έστω εκείνον το απλό για τα σημερινά δεδομένα PC με την πράσινη οθόνη που λειτουργούσε ως βάση δεδομένων; Ακόμη θα περιμένατε στην ουρά για να νοικιάσετε το θρυλικό Tron (1982), το Cocoon (1985) ή το "Και τα ρομπότ τρελάθηκαν (short circuit)" (1986). Επίσης πώς θα λειτουργούσαν οι τράπεζες χωρίς τερματικά και διασύνδεση; Θυμίζω ότι μέχρι το 1995 οι χρηματιστηριακές πράξεις στο ΧΑΑ γινόταν στο περίπου μαζί με άπειρες λαμογιές επί των διαδικασιών (τώρα οι λαμογιές ανέβηκαν στην ιεραρχία).

Αυτές ήταν οι πρώτες συνέπειες. Στην δεκαετία του 1990 οι H/Y μπήκαν ακόμη και στο δημόσιο, έστω σαν είδος προς παρατήρηση. Θα μπορούσε άραγε όμως μια σοβαρή επιχείρηση να δουλέψει στα τέλη του 1990 χωρίς τουλάχιστον ένα MS/Office ; Μάλιστα, από το 1996 και ύστερα είχαμε την έκρηξη του ίντερνετ για να φτάσουμε την τελευταία πενταετία στο Web 2.0 και την αλλαγή του τρόπου διαφήμισης, διασύνδεσης και λειτουργίας των επιχειρήσεων με βασικό πλέον πυλώνα το ίντερνετ. Για παράδειγμα ακόμη και στο ελληνικό δημόσιο μπορείς να κάνει πολλές εργασίες από το σπίτι σου (π.χ. απλές φορολογικές δηλώσεις ή  ΦΠΑ επιχειρήσεων, εργοδοτικές εισφορές κτλ).

Οι συνέπειες της ευρείας επανάστασης του ίντερνετ από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 ακόμη ξεδιπλώνονται. Σήμερα κλείνουν παραδοσιακά μέσα λόγω του ίντερνετ αλλά ανοίγουν και νέες εργασίες. Ακόμη και στις κοινωνικές σχέσεις και την πολιτική όλα αλλάζουν. Οι πολιτικοί που είχαν πιο πολλούς φίλους στο facebook ή followers στο twitter στις ΗΠΑ παίρνουν και πιο πολλούς ψήφους, στις πραγματικές εκλογές, το ίδιο γίνεται και στις επιχειρήσεις, το ίδιο αρχίζει να γίνεται και στην Ελλάδα σιγά, σιγά. Ακόμη και η πολιτική επιρροή ή συζήτηση αλλάζει βάσει των νέων μέσων. Αλλάζει η δημοκρατία που έχουμε και ο πολιτισμός μας. Αλλάζει και ο τρόπος που συναναστρεφόμαστε άλλους ανθρώπους και ο τρόπος που δικτυωνόμαστε και  κάνουμε τις δουλειές μας.

Η ιστορία του Facebook λοιπόν, είναι έμμεσα και η ιστορία των Social Media και του Web 2.0, δηλαδή όλων αυτών των εφαρμογών κοινωνικής δικτύωσης που ξέρουμε.

Ποιος είναι λοιπόν ο ιδρυτής του Facebook; Ποιος είναι ο ιδρυτής της Microsoft; Ποιοι είναι όλοι αυτοί που εξελίσουν τόσο ραγδαία τον κόσμο μας;

Όπως φαίνεται και από την ταινία δεν είναι ιδιαίτεροι άνθρωποι, δεν είναι υπερέξυπνοι (και ας έπαιρνε ο ιδρυτής του Facebook 1600 στο SAT). Πρόκειται για φοιτητές και ερασιτέχνες που είχαν πάθος για κάτι.

Πάντοτε υπάρχουν αυτοί οι άνθρωποι και περνάνε ανώνυμοι. Αυτοί που έκαναν τις μεγάλες ανακαλύψεις βρέθηκαν επιπλέον στο κατάλληλο περιβάλλον την κατάλληλη στιγμή. Αυτό πιστεύω ότι είναι το πιο σημαντικό, το timing.  Πολλοί ανακάλυψαν αλγόριθμους όταν δεν υπήρχε το κατάλληλο hardware, ο Bill το έκανε όταν γινόταν η μεγάλη εξέλιξη στο hardware.

Πολλοί έκαναν πολύ καλύτερες ιστοσελίδες για πολλά χρόνια πριν. Ο ιδρυτής του facebook εξέλιξε παλιές ιδέες λίγο διαφορετικά την κατάλληλη στιγμή που το ίντερνετ είχε διεισδύσει κυριολεκτικά παντού και το γρήγορο ίντερνετ ήταν γεγονός.

Όταν είτε ο Bill Gates είτε άλλοι έκαναν τις πιο μεγάλες τους ανακαλύψεις δεν πίστευαν ποτέ ότι θα γίνουν οι πιο πλούσιοι άνθρωποι στον κόσμο. Ακόμη και να μην μπορούσαν να κατοχυρώσουν τόσο απόλυτα τις πατέντες τους πάλι θα έκαναν τις ανακαλύψεις που έκαναν και για πολύ λιγότερα. Ο πλούτος και η επιτυχία που ήρθε στη συνέχεια έχει και ένα βαθμό σύμπτωσης και πολλαπλασιασμού-μεγαλοποίησης επειδή τα πνευματικά δικαιώματα κάνουν θεό τον εφευρέτη-επινοητή.

Συνεπώς αυτοί οι άνθρωποι βρέθηκαν στην ευρύτερη εποχή που έπρεπε (1970-1980 ο ένας, 2000-2010 ο άλλος), με τις τεχνολογίες που έπρεπε λίγο πριν ανακαλυφθεί αυτό που ανακάλυψαν. Πρόλαβαν μεταξύ άλλων κάτι που λίγο πριν ή λίγο μετά θα εμφανιζόταν. Το νομικό σύστημα τους έκανε θεούς. Δεν είναι σοφοί ούτε τόσο έξυπνοι όσο νομίζει ο πολύς κόσμος.

Η ρηξικέλευθη καινοτομία  (distruptive innovation) είναι μια σειρά συνθέσεων ήδη υπαρχόντων κομματιών. Όχι πάντα με τόσο καινοτόμα διάταξη όσο οι λέξεις κάτω από την εξουσία ενός Ντοστογιέφσκι ή ενός Καβάφη. Ίσως ούτε καν με τόση σοφία όσο οι συναρτήσεις ενός Νεύτωνα, αλλά αρκετά πρωτότυπα για να αλλάξουν μια γενική κατεύθυνση ή να δώσουν ένα συγκριτικό πλεονέκτημα.  Και προσοχή, η καινοτομία δεν βγαίνει από τον κάτοχο προφίσιενσι φοιτητή του Deree αλλά από τον οποιονδήποτε. Ακόμη και από τον καφετζή: Οι ιδιαιτερότητες της ελληνικής καινοτομίας.

Αυτά με έκανε να σκεφτώ η ταινία το Facebook. Άραγε τι θα μπορούσε να σκεφτεί σήμερα ένας Έλληνας; Δεν θα μπορούσαν να υπάρχουν διαδικτυακές εφαρμογές που θα συνέδεαν χιλιάδες χρήστες ταυτόχρονα σε συστήματα ψηφοφοριών για θέματα που μας αφορούν; Κάτι σαν ένα γενικευμένο Buzz. Δεν θα μπορούσε αυτό να αλλάξει την μορφή του πολιτεύματος μας προάγοντας την Άμεση δημοκρατία όπως άλλα άλλαξαν τη μορφή της επιχειρηματικότητας;

Και αυτά δεν επηρεάζουν την δομική μορφή της οικονομίας;

Εσύ τι θα έκανες π.χ. για ένα συμβολικό ποσό  $5 αν όλοι πρόσφεραν με αυτό το ποσό κάτι;

Δείτε αυτό:  Fiverr.

Μήπως τελικά όλες οι λύσεις είναι μπροστά μας;