I love capitalism (xxx)

Σήμερα ο καπιταλισμός είναι τόσο έντονα συνυφασμένος με τις αγορές που όποιος δεν μπορεί να κατανοήσει στοιχειωδώς αλλά καθαρά τις αγορές δεν έχει καμία ιδέα οικονομικών στην πράξη, επί του πρακτέου.
Κοιτούσα σήμερα στο αρχείο μου διάφορα παλιά περιοδικά τα οποία συμπλήρωσα με μερικές φώτο από το google για να πω την οικονομική ιστορία των τελευταίων 20 ετών:
Στις αρχές του 1990 η Ιαπωνία ξαφνιάζει τη δύση όταν μπαίνει σε βαθιά οικονομική κρίση. Όλοι μιλάνε για πολιτικές και για μέτρα, τελικά όμως μετά από 20 χρόνια με την Ιαπωνία ακόμη σε στασιμότητα φαίνεται ότι δεν είχε κάποιο ειδικό πρόβλημα ειδικά η Ιαπωνία. Μάλλον απλά χτύπησε το ταβάνι που χτυπήσαμε και εμείς λίγο αργότερα:

The Economist Frontpage 1992

Τι έλεγαν για την Ιαπωνία το 1992

Το 1994 ένας και μόνος trader στην Άπω Ανατολή "καταφέρνει" να γονατίσει μια από τις αρχαιότερες και μεγαλύτερες τράπεζες στον κόσμο την Baring Bank. Μετά που βγαίνει από την φυλακή κάνει διαλέξεις για να διδάξει (;) στους υπόλοιπους πώς τα κατάφερε.Από τότε άρχισε να φαίνεται ότι κάτι δεν πάει καλά.

Nick Leeson

Το 1994 επίσης, και παρά τις αρχικές προειδοποιήσεις του Greenspan, αλλά και μετά τους πρώτους φόβους, αρχίζει να κυριαρχεί μια άλλη αντίληψη που λέει αφήστε τις τράπεζες να τα οικονομήσουν και ας καλύψουν μόνες τους τις χασούρες τους (κάντε κλικ στο παρακάτω κείμενο)...

Οι Προειδοποιήσεις του Greenspan και το νέο Δόγμα

 Το 1996, δύο χρόνια αργότερα, το Economist δείχνει να αντιλαμβάνεται ότι έχει να κάνει με ωρολογιακές βόμβες.

Derivatives

Hedge

Risk Management

Σε αυτό το πλαίσιο επίσης το 1996 επίσης το economist ρωτάει πόσο ασφαλής είναι η δική σας τράπεζα. Φαίνεται πλέον έντονα στον ορίζοντα ότι τα πράγματα δεν πάνε καθόλου καλά.

...οι τράπεζες σε μεγάλο κίνδυνο

Οι ασιατικές αγορές καταρρέουν το 1997 ακολουθώντας την Ιαπωνία.

Asian Financial Crisis

Το 1998 ξεκινάει ομοβροντία προβλημάτων που όπως είδαμε είχαν ως αποτέλεσμα την κατάρρευση του LTCM του γνωστού νομπελίστα M. Scholes.

LTCM Capital

Το 1998 ακολουθεί η κατάρρευση της Ρωσίας που βυθίζει τις γερμανικές τράπεζες.

Russian Bears

Το ξεπέρασμα επιτυγχάνεται μέσω μιας φούσκας. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 ολόκληρη η παγκόσμια οικονομία βυθίζεται σε ύφεση λόγω της φούσκας των dot.com και αποκαλύπτονται τεράστια οικονομικά σκάνδαλα με τις μεγαλύτερες εταιρείες να έχουν στήσει κανονικές απάτες με όλους τους τραπεζικούς-ελεγκτικούς οργανισμούς να συνεργάζονται εν γνώση τους στο "παιχνίδι". Η διαφθορά που αποκαλύφθηκε τότε δεν ήταν δυνατόν να αντιμετωπιστεί με μέτρα του τύπου της Sarbanes– Oxley Act. Αυτή η διαφθορά τότε ήταν που οδήγησε στη συνέχεια σε μεγαλύτερα σκάνδαλα διαπλοκής.

Η Enron ήταν η κορυφή του παγόβουνου

Τα χαμηλά επιτόκια που εφαρμόστηκαν για το αρχικό ξεπέρασμα της ύφεσης οδήγησαν όμως στη νέα στεγαστική φούσκα που μέσα από τα χρηματοοικονομικά παράγωγα και την εταιρική-τραπεζική διαπλοκή πήρε ασύλληπτες διαστάσεις. Η μια φούσκα διαδοχικά μεγαλύτερη από την προηγούμενη.

Η ανάκαμψη δεν ήταν αληθινή

Ο κόσμος έφτασε πραγματικά σε οριακό σημείο και ο καπιταλισμός εγκατέλειψε τις βασικές του αρχές για να επιβιώσει. Το κείμενο του 1994 που είδαμε παραπάνω όπου στο Economist αναφερόταν ότι "αφήνουμε τις τράπεζες ελεύθερες με δική τους ευθύνη", πήγε περίπατο. Το 2009 οι Financial Times άνοιξαν στην διαδικτυακή του έκδοση κουβέντα για το που πάει ο καπιταλισμός ενώ το περιοδικό Foreign Policy δημοσίευσε στο πρωτοσέλιδό του τον Μάρξ με την προτροπή να τον διαβάσουμε.

Μπροστά στην καταστροφή

Για να αντιμετωπίσουν τις υποχρεώσεις των ιδιωτικών εταιρειών και την ύφεση, οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαικές χώρες έδωσαν τεράστια ποσά ευημερίας τους. Τα κρατικά χρέη έφτασαν σε πρωτόγνωρα επίπεδα και οδήγησαν το ευρώ στα όρια της διάλυσής του (εκεί είμαστε ακόμη).

Η ΕΕ ένα μάτσο χάλια

Μετά από όλο αυτόν τον κύκλο 20 ετών η ευημερία των χωρών που κατ' αρχήν ωφελήθηκαν (π.χ. ΗΠΑ, Ιρλανδία, Ελλάδα, κτλ) φαίνεται να προσγειώνεται σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από αυτά που νομίσαμε ότι είχαμε φτάσει.  Ποια είναι αυτά τα επίπεδα θα ξέρουμε σε λίγα χρόνια. Όπως όλα δείχνουν θα είναι τουλάχιστον της δεκαετίας του 1990 για αρχή. Φαίνεται όμως ότι κάποιες κατηγορίες εισοδημάτων οδεύουν για πολύ χαμηλότερα.
Τι έγινε; Ο καπιταλισμός δεν ήταν πάντοτε έτσι! Η ανάπτυξη του 1950, του 1960 ή ακόμη και του 1970 και 1980 στηριζόταν στην πραγματική οικονομία και όχι στην κερδοσκοπία. Ο ιδιωτικός τομέας δεν ήταν ανεξέλεγκτος.
Από το 1990 και μετά η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται συνεχώς σε μια διακεκομμένη κρίση. Αντίθετα άλλες χώρες που βρισκόταν στο επίπεδο που ήταν ΗΠΑ και Ευρώπη το 1950 (π.χ. Κίνα, Βραζιλία, Τουρκία και άλλες), δείχνουν να πηγαίνουν καλά μέσα στον καπιταλισμό. Μήπως αυτές είναι τελικά οι συνθήκες που ο καπιταλισμός δείχνει να λειτουργεί και όχι οι δικές μας στην δύση;
Μήπως ο καπιταλισμός διψάει για φτώχεια και ελάχιστα εργασιακά δικαιώματα για να δράσει;  Μήπως σε συνθήκες αυξημένης δημοκρατίας και υψηλού σχετικά βιοτικού επιπέδου πρέπει να βρεθεί κάτι διαφορετικό;