Δευτέρα, 31 Αυγούστου 2009

Στρατιώτες λόγω εξαθλίωσης

Dead Soldier's BootsImage by physiognomist via Flickr

"Oι βρετανικές ένοπλες δυνάμεις είδαν να σημειώνεται σημαντική αύξηση στον αριθμό των νεοσύλλεκτων που εντάσσονται στις τάξεις τους, καθώς η ύφεση οδηγεί ολοένα περισσότερους νέους ανθρώπους να επιλέξουν τη στρατιωτική καριέρα, σύμφωνα με τα στοιχεία τα οποία έδωσε στη δημοσιότητα η κυβέρνηση.

Παρά την αύξηση των απωλειών για τα βρετανικά στρατεύματα που βρίσκονται στο Αφγανιστάν, τα τελευταία στοιχεία οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η ραγδαία αύξηση της ανεργίας είναι η αιτία για την αύξηση του αριθμού εκείνων που αναζητούν μια θέση στον στρατό ξηράς, την αεροπορία και το ναυτικό, ανάμεσα στους νέους οι οποίοι ψάχνουν για δουλειά."


Το παραπάνω απόσπασμα ήταν από τους FT-Ημερησία

Ξεχειλίσαμε από φιλελεύθερη καπιταλιστική ελευθερία....


Σάββατο, 29 Αυγούστου 2009

Το προφητικό Fight Club (1999)

"...Όλα είναι φωτοαντίγραφο του φωτοαντίγραφου ενός φωτοαντίγραφου. Όταν εξελιχθεί η εξερεύνηση του διαστήματος, θα μας κυβερνάνε οι πολυεθνικές εταιρείες. Η αστρική σφαίρα της IBM, ο γαλαξίας της Microsoft, ο πλανήτης καφέδων Starbucks.....Όπως όλοι κατάντησα σκλάβος της θαλπωρής των επίπλων ikea. Αν έβλεπα κάτι έξυπνο, όπως τραπεζάκια του καφέ σε σχήμα γινγκ-γιάνγκ, έπρεπε να το αποκτήσω. Το ατομικό γραφείο Κλίπσκ, το ποδήλατο Χόβετρεκε ή τον καναπέ Όχμασχαμπ με τις πράσινες ρίγες. Ακόμη κι εκείνα τα φιλικά προς το περιβάλλον αμπαζούρ. Ξεφύλλιζα τους καταλόγους και αναρωτιόμουν "Ποια μαχαιροπίρουνα ταιριάζουν στην προσωπικότητά μου;". Είχα τα πάντα. Ακόμα και τα γυάλινα πιάτα με τις φουσκάλες και τις ατέλειες, απόδειξη ότι φτιάχτηκαν απ' τους τίμιους, δουλευταράδες ιθαγενείς της τάδε χώρας.....Αυτή είναι η ζωή σου και λήγει με κάθε λεπτό που περνά".

"Η διαφήμιση μας έκανε να θέλουμε να αποκτήσουμε αυτοκίνητα, ρούχα και εργασίες που μισούμε για να μπορούμε να αγοράζουμε πράγματα που δεν χρειαζόμαστε. Είμαστε τα αποπαίδια της ιστορίας. Κανένα νόημα για εμάς και κανένας χώρος για να σταθούμε. Δεν έχουμε μεγάλο πόλεμο ή μεγάλη κρίση. Ο δικός μας μεγάλος πόλεμος είναι πνευματικός, η δική μας μεγάλη κρίση είναι οι ζωές μας. Είμαστε η γενιά που μεγάλωσε μπροστά στην τηλεόραση πιστεύοντας ότι μια μέρα θα γίνουμε εκατομμυριούχοι, θεοί τους σινεμά ή αστέρια του ρόκ. Αλλά δεν θα γίνουμε και αυτό μας έχει εξοργίσει."



Παρασκευή, 28 Αυγούστου 2009

Η εργασία απελευθερώνει (το αφεντικό)

Μέχρι και ο γνωστός φιλελεύθερος J.S.Mill έλεγε ότι οι επιλογές που έχει ένας φτωχός εργάτης δεν είναι μεγαλύτερες από τις επιλογές ενός σκλάβου. . Αυτό δεν διανοούνται οι σημερινοί νεοφιλελεύθεροι να το σκεφτούν λίγο καλύτερα. Νομίζουν ότι χωρίς οικονομική ανεξαρτησία είναι δυνατή η ελευθερία ακόμη και ενός φτωχού ο οποίος μπορεί να παραιτηθεί....

Δείτε ένα ωραίο στιγμιότυπο νεοφιλελεύθερης ελευθερίας, αξίζει τον κόπο να το προσέξετε μετά το 4ο λεπτό:



Μη νομίζετε ότι είναι υπερβολικό το βίντεο, είναι μόνο χιουμοριστικό, όχι υπερβολικό. Και σήμερα οι εργαζόμενοι για ένα πιάτο φαί εργάζονται, ούτε οικονομία μπορούν να κάνουν, ούτε προκοπή. Μόνο να πληρώνουν το ενοίκιο και το φαί τους....

Μπες! Πρόλαβε! Άρπαξε!



Προχτές είδα σε ένα πολυκατάστημα μια μεγάλη ταμπέλα που έλεγε: "Μπες! Πρόλαβε! Άρπαξε!". Τράβηξα την φωτογραφία που βλέπετε παραπάνω γιατί θεώρησα τη διαφήμιση υπερβολική. Από το συγκεκριμένο πολυκατάστημα ψωνίζω πολύ συχνά (κάθε μήνα) και δεν είχα ποτέ, ούτε έχω τώρα κανένα παράπονο επί της ουσίας. Η διαφημιστική του όμως εκστρατεία θεωρώ ότι παραπέμπει σε έναν άκομψο και τυφλό καταναλωτισμό τύπου υστερίας ενώ μεταδίδει για τα δικά μου ήθη σημαντική έμμεση επιθετικότητα.

Πέρυσι είχα γράψει αυτό το πόστ όπου περιέγραφα πώς η υστερία για κατανάλωση μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ποδοπάτηση ανθρώπων. Τότε έλεγα ότι αφού το μανιασμένο πλήθος στις ΗΠΑ ποδοπάτησε 1-2 πωλητές από τους οποίους μια έγκυο και έναν άλλο νεαρό ο οποίος πέθανε, ήρθε η αστυνομία και προσπαθούσε να βγάλει έξω τον κόσμο για να κάνει αυτοψία και ο κόσμος δεν έβγαινε παρόλο που τους έλεγαν ότι η βίαιη είσοδός τους στο πολυκατάστημα σκότωσε ανθρώπους!!

Θεωρώ ότι ο καταναλωτισμός είναι κυριολεκτικά αρρώστια όπως ο τζόγος ή το ποτό. Πολλά ζευγάρια χωρίζουν ή απλοί άνθρωποι πέφτουν σε κατάθλιψη και καταστρέφονται επειδή υπερκαταναλώνουν. Επίσης πολλοί άνθρωποι (όσο περνάει ο καιρός και περισσότεροι) ταυτίζουν το νόημα της ζωής τους σε υπαρξιακό επίπεδο με την κατανάλωση. Αυτό είναι πολύ σοβαρό καθώς οι μόνες αξίες που έχει μετά κάποιος είναι οι αξίες της "μάρκας" και τα ρητά που λένε οι εταιρείες στα διαφημιστικά τους σλόγκαν.

Λέει π.χ. μεγάλη εταιρεία αναψυκτικών "Buy.Drink.Smile" και οι άνθρωποι νομίζουν ότι αν πιουν από τα συγκεκριμένα ή παρόμοια αναψυκτικά θα είναι ευτυχισμένοι παρά τα βλαβερά συστατικά τους. Το ίδιο και άλλες εταιρείες που προσπαθούν ξοδεύοντας πολλά δισεκατομμύρια δολάρια να συνδέσουν το όνομά τους ή τα προιόντα τους με θετικές εμπειρίες και συναισθήματα. Πρόκειται για μια κανονική πλύση εγκεφάλου που κρατάει χρόνια.

Ταυτόχρονα οι άνθρωποι πλέουν σε ένα υπαρξιακό κενό που δεν θα μπορούσε να καλυφθεί όσα χρήματα και αν διέθεταν για σπατάλη. Γιατί η ικανοποίηση μιας ψευτο-ανάγκης δημιουργεί κατευθείαν την ανάγκη για μεγαλύτερη λήψη ικανοποίησης με την κατανάλωση άλλων προϊόντων. Έτσι το άτομο μπαίνει σε έναν φαύλο κύκλο από τον οποίο δεν θα βγει παρά μόνο αν χρεοκοπήσει.

Στο παραπάνω πλαίσιο το να λες "Μπες!Πρόλαβε!Άρπαξε!" δηλώνει κατά τη γνώμη μου αγένεια (Μπες με θαυμαστικό), βιασύνη (το πρόλαβε) και υστερία (το άρπαξε). Και όλα αυτά στον ενικό αριθμό.

Τι θα πει "άρπαξε"; Το άρπαξε ως λέξη έχει λίγο αρνητικό νόημα, π.χ.: "Τον άρπαξε από το γιακά και τον χτύπησε" ή "Άρπαξε την τσάντα της και άρχισε να τρέχει" ή "Άρπαξε μερικές ψιλές", για να μην πάμε σε άλλες έννοιες. Το "αρπάζω" περιέχει ως λέξη μια βιαιότητα. Το "πρόλαβε" είναι ενδεχομένως σωστό αλλά επίσης πιεστικό που παραπέμπει στη βιασύνη: "Πρόλαβε γιατί δεν θα μείνει τίποτα, μην καθυστερείς και μην το πολυσκέφτεσαι".

Το όλο σύνθημα για την δική μου ψυχοσύνθεση είναι λίγο αρνητικό και πολύ επιθετικό, κρίμα γιατί είναι από μια εταιρεία που ακόμη και σήμερα ψωνίζω και όποτε περνάω από εκεί βλέπω κατάφατσα τη διαφήμιση αυτή και με ενοχλεί.

Αν συνεχίσουμε κλιμακωτά σε αυτό το μοτίβο σε λίγα χρόνια θα βλέπουμε και στην Ελλάδα υστερίες τύπου Αμερικής.


Φυλακές: οι ναοί της δημοκρατίας

Creative HDR (Brighton Bath House)Image by i"SNY!兩台FM2都到了. via Flickr

Ο υπουργός δικαιοσύνης εγκαινίασε σήμερα το νέο δικαστικό μέγαρο στην Καβάλα (Εδώ η είδηση).

Το νέο κτήριο είναι 3,400 τετραγωνικά μέτρα και κόστισε 7,7 εκατομμύρια ευρώ ενώ διαθέτει μεγάλο υπόγειο πάρκινγκ. Ο υπουργός δήλωσε ότι θα εξεταστεί και το αίτημα για νέο εφετείο στην Καβάλα.

Ένας παρεβρισκόμενος μάλιστα δήλωσε με συγκίνηση ότι το νέο δικαστικό μέγαρο είναι ένας ναός της δημοκρατίας (ή της δικαιοσύνης δεν θυμάμαι, το ίδιο κάνει όμως).

Το ζήτημα είναι πώς είναι δυνατόν να εγκαινιάζονται δικαστήρια ενώ οι φυλακές είναι ασφυκτικά γεμάτες. Φυλακές θα έπρεπε να εγκαινιάζουν και όχι δικαστήρια. Ή αν ήθελαν οπωσδήποτε να φτιάξουν νέα δικαστήρια θα έπρεπε πρώτα να είχαν φτιάξει νέες φυλακές.

Σήμερα σε ελληνικές φυλακές είναι στοιβαγμένοι 4 ή 5 κρατούμενοι σε δωματιάκια των 10 τετραγωνικών, θα έβαζαν και περισσότερους αλλά δεν χωράνε άλλα κρεβάτια σε 10 τετραγωνικά μαζί με την τουαλέτα.

Και θέλω να ρωτήσω: Επιδιώκουμε μήπως το βασανισμό τους και τη φυσική τους εξόντωση; Γιατί για σωφρονισμός ούτε λόγος να γίνεται.

Αφού για να λειτουργεί σωστά η δημοκρατία χρειάζεται όλο και περισσότερες φυλακές και η ζήτηση για χώρους στέγασης παρανόμων και εγκληματιών αναμένεται να παραμείνει ανοδική για τις επόμενες δεκαετίες, γιατί δεν σταματάνε την κατασκευή νέων σχολείων και να επιδοθούν σε ένα μαραθώνιο κατασκευής φυλακών.

Έτσι και η δημοκρατία θα λειτουργεί καλύτερα αφού θα υπάρχουν διαθέσιμοι χώροι φυλακών προς γέμισμα και πάντοτε σύμφωνα με τα υψηλά πρότυπα της φιλελεύθερης δημοκρατίας μας.

Αλλά και από την άλλη μεριά οι φυλακισμένοι θα ζουν πιο αξιοπρεπώς και έτσι δεν θα μπορεί κανείς να μας κατηγορήσει ότι δεν είμαστε φιλελεύθερη και Ευρωπαική χώρα...


Αλληλοβοήθεια: μια αναρχική ιδέα σε εφαρμογή

Anarcho-communist Peter Kropotkin believed tha...Image via Wikipedia

Από το Disabled.gr:

"Η αλληλοβοήθεια είναι μια σημαντική αναρχική ιδέα. Δείχνει ότι δείγματα ενός καλύτερου κόσμου υπάρχουν ήδη παντού, συμπεριλαμβανομένης και της Νότιας Αφρικής, και πώς μπορούμε να πραγματοποιήσουμε αυτό τον κόσμο δημιουργωντας τώρα και επεκτείνοντας τις πολιτιστικές πρακτικές του παρόντος."

"Η αλληλοβοήθεια, η αντίληψη ότι οι άνθρωποι πρέπει να αληλοβοηθιούνται ο ένας με τον άλλον, αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης αρχικά από τον Κροπότκιν και τα συμπεράσματά του κυκλοφόρησαν σε βιβλίο με τον ίδιο τίτλο το 1902 (7) Η μελέτη αυτή της αλληλοβοήθειας, η οποία αυτός (ο Κροπότκιν) πιστεύει ότι αποτελεί σημαντικό παράγοντα της ανθρώπινης εξέλιξης, ήταν μια σημαντική κριτική της ιδέας της “επιβίωσης του ισχυροτέρου”. Στο βιβλίο αυτό, ο Κροπότκιν δείχνει τη σπουδαιότητα της αλληλοβοήθειας ανάμεσα σε διάφορα ζώα αλλά και ανθρώπινες κοινωνίες. Δείχνει πώς οι κοινωνίες που βασίζονται στην αλληλοβοήθεια είναι πιο ειρηνικές, μια αντίληψη που υιοθετείται και από ανθρωπολόγους για να περιγράψουν τις κοινές πρακτικές ανάμεσα στις ειρηνικές κοινωνίες (8) οι οποίες υπάρχουν σε όλο τον κόσμο."

"Οπως το κράτος (βλέπε παρακάτω) έχει προσπαθήσει να επέμβει και να καταστρέψει την αλληλοβοήθεια, έτσι και η Εκκλησία έχει προσπαθήσει να κάνει τα ίδια. Γενικά, οι εκκλησίες, τζαμιά, συναγωγές και ναοί καταστρέφουν την αυτοβοήθεια των ανθρώπων και τοποθετούν τη φιλανθρωπία στη θέση της."

"Η φιλανθρωπία δεν είναι αλληλοβοήθεια. Είναι ένας τρόπος να δίνεις από κάποιον που έχει σε κάποιον που δεν έχει, δημιουργώντας έτσι μια κατάσταση εξάρτησης. Η φιλανθρωπία δεν δίνει δύναμη στον άνθρωπο, δεν τον βοηθάει να σταθεί πάλι στα ποδια του και να προσπαθήσει να βοηθήσει τον εαυτό του. Σύμφωνα με τον Κροπότκιν, η φιλανθρωπία «προσδίδει χαρακτήρα έμπνευσης απο ‘ψηλά’ και, επομένως, συνεπάγεται μια ανωτερότητα του δότη προς τον λήπτη». (Κροπότκιν 2006 [1902]: 233). Απαλλάσει τον δωρητή από τύψεις, όταν δίνει χρήματα σε έναν οργανισμό που ύστερα για παράδειγμα δίνει φαγητό και ρούχα στους ανθρώπους που τα έχουν ανάγκη. Όπως λέει το ρητό, οι φιλάνθρωποι δίνουν πίσω στο κοινό ένα μέρος αυτών που έκλεψαν στην προσωπική τους ζωή. Φυσικά, σε στιγμές μεγάλης κρίσης, όπως, για παράδειγμα, σε περίπτωση λιμού, όταν δεν υπάρχει αρκετό φαγητό και οι άνθρωποι πεθαίνουν της πείνας, το φαγητό πρέπει να δοθεί σε αυτούς που πεθαίνουν της πείνας. Γενικά, όμως, το να δίνεις φαγητό δημιουργεί εξάρτηση και καταστρέφει την τοπική οικονομία εισάγοντας δωρεάν φαγητό από αλλού. Καταστρέφει την ανεξαρτησία και την αυτοβοήθεια των ανθρώπων."

"Η φιλανθρωπία προερχόμενη είτε από την Εκκλησία είτε από εναν μη-κυβερνητικό οργανισμό είναι, λοιπόν, αντίθετη στην ανάπτυξη ενός καλύτερου κόσμου όπου όλοι θα είναι ελεύθεροι και ίσοι."

Για να διαβάσετε εσείς ολόκληρο το άρθρο πατήστε εδώ....

Πέμπτη, 27 Αυγούστου 2009

Η Επικαιρότητα χωρίς ταμπού και προκαταλήψεις

German UC-1 class World War I submarineImage via Wikipedia

1η είδηση: Διάβασα σήμερα σε μια εφημερίδα ένα απόσπασμα που θέλω να παραθέσω:

Τρία εργοδοτικά εγκλήματα σε ένα 24ωρο! Το κεφάλαιο ρουφά αίμα εργατών σαν το βρικόλακα. Τα κέρδη στάζουν αίμα εργατών. «Το κεφάλαιο, όμως, που έχει τόσο "σοβαρούς λόγους" ν' αρνιέται τα βάσανα της εργατικής γενιάς που το περιβάλλει σήμερα, καθορίζεται τόσο λίγο στην πραχτική κίνησή του... από το ασυγκράτητο ξεκλήρισμα του πληθυσμού, όσο και από την ενδεχόμενη πτώση της γης πάνω στον ήλιο... Γι' αυτό το λόγο το κεφάλαιο είναι ανελέητο απέναντι στην υγεία και στη διάρκεια ζωής του εργάτη, παντού όπου δεν το υποχρεώνει η κοινωνία να τις υπολογίζει. Στην κατηγορία για σωματικό και πνευματικό μαρασμό, για πρόωρο θάνατο και για το μαρτύριο της υπερβολικής εργασίας απαντάει: Μήπως θα 'πρεπε να μας βασανίζει αυτό το βάσανο μια και αυξάνει τις απολαύσεις (τα κέρδη) μας;».(Κ. Μαρξ, «Το Κεφάλαιο», τ. 1ος, σελ. 283). Το κεφάλαιο περιμένει το νεκροθάφτη του. Η εργατική τάξη έχει το λόγο.

Όπως λέει η ίδια εφημερίδα η ΔΕΗ έστειλε συμβασιούχο να κάνει εργασία εναερίτη με 15 μέρες εκπαίδευση ενώ παλαιότερα η εκπαίδευση ήταν 6 μήνες. Σύμφωνα με τις καταγγελίες των συνδικαλιστών της ΔΕΗ τα συνεργεία της αποτελούνται από 4 εργαζόμενους ενώ στη συγκεκριμένη περίπτωση ήταν μόνο 2 από τους οποίους ο ένας κατέληξε νεκρός. Ο 8ος νεκρός στα κάτεργα της εισηγμένης στο χρηματιστήριο πλέον ΔΕΗ. Η ιστορία αυτή με την εντατικοποίηση της εργασίας μου θυμίζει την ταινία The Navigators (2001).

Επίσης μεγάλο θέμα έχει γίνει το "Νταχάου" στη Λάρκο όπου έγινε και πάλι εργατικό "ατύχημα" με νεκρό εργάτη και τέσσερις τραυματίες ενώ συνέβη και άλλο εργατικό "ατύχημα" με νεκρό εργαζόμενο της εταιρείας "Εργοροή" στην Εύβοια.


2η είδηση: Να γιατί καίγονται τα δάση μας καμία μεταφυσική εξήγηση δεν μπορεί να συγκαλύψει την πραγματικότητα (LLS blog). Οι νόμοι της αγοράς οδηγούν νομοτελειακά τη γη σε καταστροφή. Πρέπει να παραμεριστεί αρκετά η οικονομική αποτελεσματικότητα για να μπορέσουμε να εξορθολογίσουμε στοιχειωδώς την ανθρώπινη συμπεριφορά.

Το θέμα της γης είναι πολύ σοβαρό. Επειδή δεν έχω ταμπού και προκαταλήψεις νομίζω ότι θα ήταν σωστό να σταματήσουν οι αγοραπωλησίες της γης. Ή τουλάχιστον να επιτραπούν οι αγοραπωλησίες μόνο κάτω από κάποιες πολύ αυστηρές προϋποθέσεις με καθορισμένα όρια.

Επίσης θα πρέπει να σκεφτούμε κάποιους τρόπους ώστε να μπορούν όλοι να έχουν γη και σπίτι. Ο ανθρώπινος ανταγωνισμός θα πρέπει: α) να ξεκινάει μετά που καλυφθούν οι βασικές ανθρώπινες ανάγκες και β) σε άλλα πεδία πέρα από το οικονομικό όπου αυστηρά δεν θα επιτρέπεται η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.

Όταν λέμε σήμερα να απαγορευτεί η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο είναι σαν να μιλάμε για την κατάργηση της δουλείας. Και τότε πριν από 300 χρόνια όσοι πρωτομιλούσαν για κατάργηση της δουλείας αντιμετωπιζόταν με σκεπτικισμό λόγω των στερεοτύπων.

Η σημερινή ελευθερία είναι εικονική και ψεύτικη εφόσον υπάρχουν άνθρωποι τόσο φτωχοί που ξεπουλιούνται κυριολεκτικά για να ζήσουν και άλλοι τόσο πλούσιοι ώστε να μπορούν να αγοράσουν τον κάθε ένα.



Τετάρτη, 26 Αυγούστου 2009

Η ειρήνη της υποτέλειας

Διάβαζα προηγουμένως ένα άρθρο στη Wikipedia για τα τάγματα ασφαλείας:

"Τα Τάγματα Ασφαλείας συνεργάζονταν στενά με τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής, τόσο ως μάχιμη δύναμη σε επιχειρήσεις όσο και σαν σώμα φύλαξης αιχμαλώτων, υποστηρικτική δύναμη, και ως αποσπάσματα θανάτου. Η συνεργασία τους χαρακτηριζόταν από τους ίδιους τους Γερμανούς σε αναφορές τους ως εξαιρετική. Είχαν επίσης συμμετοχή στις γιορτές για τα γενέθλια του Χίτλερ και για την 25η Μαρτίου που διοργάνωσαν οι Γερμανοί. Μετά την απόπειρα δολοφονίας του Χίτλερ, στις 20 Ιουλίου 1944, ο Παπαδόγκωνας του έστειλε συγχαρητήριο τηλεγράφημα για τη διάσωσή του. Στο τηλεγράφημα απάντησε ο Χάινριχ Χίμλερ, αρχηγός των SS, ευχαριστώντας εκ μέρους του Φύρερ και υποσχόμενος επιπλέον εξοπλισμό για τα Τάγματα. Η συγκρότηση των στρατιωτικών αυτών σωμάτων αποτέλεσε και αντικείμενο προπαγάνδας για τη ναζιστική πολεμική προσπάθεια. Προβλήθηκαν από το Υπουργείο Προπαγάνδας του Βερολίνου ως τα "σκληροτράχηλα παλικάρια στο πλευρό της Βέρμαχτ".

Ένα από τα τελευταία πράγματα που έκαναν οι Γερμανοί αποχωρώντας από την Πελοπόννησο, ήταν να αφήσουν στα Τάγματα Ασφαλείας αποθήκες με πυρομαχικά και οπλισμό, για να συνεχίσουν τον πόλεμο εναντίον των κομμουνιστών. Ο Διοικητής των ευζωνικών Ταγμάτων Πλυτζανόπουλος υποστήριξε, καθώς πλησίαζε η απελευθέρωση, ότι οι Γερμανοί έπρεπε να αποχωρήσουν από την Ελλάδα χωρίς προβλήματα, για να αποφευχθεί περαιτέρω αιματοκύλισμα. Τα Τάγματα Ασφαλείας κάλυψαν την αποχώρηση των Γερμανών, εντυπωσιάζοντας τον Σιμάνα με την πίστη και την αγωνιστικότητά τους. Στην Πάτρα, ένας από τους όρους που έθεσε ο διοικητής του εκεί Τάγματος Κουρκουλάκος, προκειμένου να παραδοθεί, ήταν να αφεθούν οι Γερμανοί να αποχωρήσουν ανενόχλητοι.

Τα Τάγματα Ασφαλείας καταδικάστηκαν ως προδοτικά με διάγγελμα της κυβέρνησης του Καίρου τον Ιανουάριο του 1944, και με κοινή ανακοίνωση των αντιστασιακών οργανώσεων ΕΚΚΑ, ΕΔΕΣ και ΕΑΜ το Φεβρουάριο του ίδιου χρόνου. Στη Συμφωνία της Καζέρτας, που προηγήθηκε της απελευθέρωσης της Ελλάδας, τα Τάγματα Ασφαλείας χαρακτηρίστηκαν όργανα του εχθρού."

Από μια άποψη τα τάγματα ασφαλείας έκαναν τη βρώμικη δουλειά των Γερμανών, από την άλλη όμως φαντάζομαι ότι το αιματοκύλισμα θα ήταν μεγαλύτερο χωρίς τη δική τους βοήθεια στον Χίτλερ. Όπως θα ήταν πολύ χειρότερη η κατάσταση για τους εργαζομένους αν ερχόταν σε μια ολομέτωπη επίθεση με τον εχθρό ο οποίος κατά τη γνώμη μου είναι πολύ χειρότερος από τη γερμανική βέρμαχτ. Γιατί ακόμη και αυτή είχε μια συγκεκριμένη δεοντολογία.

Αν λοιπόν οι εργαζόμενοι δεν συμβιβάζονταν (αν π.χ. δεν υπήρχαν οι σημερινές συνδικαλιστικές προδοτικές δυνάμεις) είμαι σίγουρος ότι η κατάστασή των εργαζομένων θα ήταν βραχυπρόθεσμα πολύ χειρότερη. Ποιος είπε όμως ότι η ελευθερία αποκτάται χωρίς θυσίες; Μόνο τα ξεπουλημένα από την εργοδοσία και την αγορά συνδικάτα επιδιώκουν την άνευ όρων εργασιακή ειρήνη....

Σχετικό Απόσπασμα:
"πόλεμος πάντων μὲν πατήρ ἐστι, πάντων δὲ βασιλεύς, καὶ τοὺς μὲν θεοὺς ἔδειξε τοὺς δὲ ἀνθρώπους, τοὺς μὲν δούλους ἐποίησε τοὺς δὲ ἐλευθέρους.", Ηράκλειτος

Σχετικό βίντεο:



Η Ιαπωνία σε κρίσιμο σταυροδρόμι

Hatoyama,Yukio (Japanese politician)Image via Wikipedia

Οι Ιαπωνικές εκλογές που θα διεξαχθούν σε λίγες μέρες, στις 30 Αυγούστου, ίσως αποτελέσουν ένα σημείο καμπής για την Ιαπωνία αφού μετά από 55 σχεδόν χρόνια συνεχούς εξουσίας του συνασπισμού των φιλελευθέρων, το δημοκρατικό κόμμα αναμένεται να νικήσει στις εκλογές. Η συμμετοχή επίσης αναμένεται να είναι πολύ αυξημένη.

Παρόλα αυτά το μόνο θέμα που δεν συζητιέται στην Ιαπωνία είναι το θέμα της ανάπτυξης το οποίο έχει βγει εκτός της πολιτικής αντιπαράθεσης (Στο σπίτι του κρεμασμένου, λέει μια παροιμία, δεν μιλάνε για σκοινί).

Πράγματι, η Ιαπωνική οικονομία μετά από 18 ολόκληρα χρόνια στασιμότητας (1990-2008) παρουσίασε το τελευταίο τρίμηνο μια πτώση της τάξεως του 15,2%. Την χειρότερη και μεγαλύτερη οικονομική πτώση που παρουσίασε ποτέ βιομηχανικά ανεπτυγμένο κράτος εδώ και πολλές δεκαετίες.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά η Ιαπωνία αντιμετωπίζει και σφοδρό ανταγωνισμό από την οικονομίας της Κίνας η οποία στις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας είχε μέγεθος το ένα τέταρτο (1/4) της Ιαπωνικής. Σε 2-3 χρόνια όμως, οι Κινέζοι αναμένεται να ξεπεράσουν τους Ιάπωνες.

Η Ιαπωνία είχε πάντα ως στόχο της να φτάσει τη δύση. Αυτό επετεύχθη ήδη από την δεκαετία του 1980. Στη συνέχεια η Ιαπωνία από τις αρχές του 1990 χτυπήθηκε από ύφεση και αποπληθωρισμό που διαρκεί έως και σήμερα. Πολλοί λένε ότι το Ιαπωνικό μοντέλο που πρεσβεύει: "δούλεψε σκληρά και αποταμίευσε για να στηρίξεις τις εξαγωγές σου" δεν δουλεύει πια. Στην ίδια κατάσταση που έχει περιέλθει η Ιαπωνία πάει να εισέλθει πλέον και η Γερμανία η οποία χτυπήθηκε σφοδρά από την κρίση και είχε και αυτή ένα παρόμοιο μοντέλο σε λειτουργία.

Το δημοκρατικό κόμμα και ο αρχηγός του Yukio Hatoyama έχουν άλλη στρατηγική. Ο Hatoyama θέλει να στρέψει την Ιαπωνία περισσότερο προς την Ασία και προς τον εαυτό της και λιγότερο προς τη δύση. Στοχεύει στην ενίσχυση του κοινωνικού κράτους ενάντια στον φονταμενταλισμό της ελεύθερης αγοράς, όπως λέει ο ίδιος.

Πολλοί παρομοιάζουν μια τέτοια στρατηγική με την στρατηγική που ακολουθούν και άλλα πλούσια και "φτασμένα" κράτη όπως ο Καναδάς. Παρόλα αυτά κάτι τέτοιο θα μπορούσε να μειώσει βραχυπρόθεσμα περισσότερο το μέγεθος της Ιαπωνικής οικονομίας ενώ οι σχέσεις της Ιαπωνίας με την Κίνα δεν είναι παρόμοιες αυτών του Καναδά με τις ΗΠΑ. Το δημοκρατικό κόμμα της Ιαπωνία προτείνει λύσεις που βλέπει περισσότερο στην Ευρώπη έχοντας ως παράδειγμα τη Γαλλία και τη σχέση της με τη Γερμανία.

Τα οφέλη από μια τέτοια στρατηγική μπορεί πράγματι να είναι σημαντικά. Η Γαλλία π.χ. έχει αυξήσει το κατά κεφαλήν της εισόδημα κατά 42% από το 1993 και μετά την ίδια περίοδο που οι Ιάπωνες υπέφεραν λόγω της στασιμότητας. Τα παραπάνω όμως θα απαιτήσουν όχι μόνο καλύτερες σχέσεις με την Κίνα αλλά και έναν προσανατολισμό περισσότερο προς την καρδιά της Ασίας και ενίσχυση όλων των σχέσεων με Ινδία, Αυστραλία και άλλους.

Japan is fading, Newsweek

Αντίο Λένιν, αντίο Ρήγκαν

Full-detail solid spheres floating in 3D space.Image via Wikipedia

"Όταν λέμε να βαθύνουμε την κρίση εννοούμε ότι δεν επαρκεί πλέον το να αντιστεκόμαστε στις μαζικές απολύσεις και στις σκανδαλώδεις σωτηρίες τραπεζών και οργανισμών που είναι πολύ μεγάλοι για να καταρρεύσουν. Δεν φτάνει πλέον να καταπιανόμαστε με παραδοσιακές συνδικαλιστικές πολιτικές που στόχο έχουν να σώσουν θέσεις εργασίας. Αυτό που αντίθετα χρειάζεται είναι ένα κίνημα που θα βαθύνει την καπιταλιστική κρίση δείχνοντας πόσο ακατάλληλος είναι ο καπιταλισμός. Αυτό πάνω στο οποίο πρέπει να δουλέψουμε δεν είναι η σωτηρία ενός αποτυχημένου και άρρωστου συστήματος που έφερε μια σειρά από κρίσεις και καταστροφές στην ανθρωπότητα..."

"Οι Financial Times, το ομιλούν όργανο του καπιταλισμού και της φιλελεύθερης δημοκρατίας πιστεύει ότι μια κατάρρευση του καπιταλισμού είναι πιθανή. Αλλιώς γιατί διοργανώνουν τη συζήτηση για το μέλλον του καπιταλισμού με υψηλούς προσκεκλημένους και τίτλο "The Future of Capitalism";

Του Steffen Böhm , University of Essex, Essex Business School


Financial Times

Τρίτη, 25 Αυγούστου 2009

Ουτοπία: από τη φαντασίωση στη μέθοδο

Το Youkali (Kurt Weill) μιλάει για ένα όνειρο που παρόλο που φαίνεται κουταμάρα δίνει ελπίδα στη ζωή.


Youkali

"Youkali, είναι η χώρα των πόθων μας,
είναι η ευτυχία και η χαρά
όμως είναι ένα όνειρο και μια κουταμάρα
το Youkali δεν υπάρχει πουθενά."

Η οντολογική ασφάλεια που περιέχει η ονειροπόληση τύπου Youkali δηλώνει το "Εγώ", τον ήρωα όλων των ονειροπολήσεων κατά τον Φρόιντ. Από την άλλη όμως, και ο φόβος του ονείρου δείχνει σύμφωνα με την ίδια φροϊδική λογική μια σειρά από ιδιαίτερες στερήσεις αυτών που μάχονται ενάντια στις ουτοπίες.

Πόσοι όμως από εμάς θα θεωρούσαμε την "Πολιτεία" του Πλάτωνα ως μια φαντασίωση; Δεν πρόκειται για μια ονειροπόληση αλλά περισσότερο για μια ρεαλιστική απεικόνιση του ιδανικού, ιδανικού για ορισμένους τουλάχιστον. Ως γνωστόν η "Πολιτεία" ήταν μια από τις πρώτες ουτοπίες (αν όχι η πρώτη).

O Bloch θεωρεί την ουτοπία ως μια κατάσταση αναμονής της ανθρώπινης συνείδησης. Αναμονής με την καλή έννοια της ετοιμότητας για το νέο.

Ο Μάρξ χρησιμοποίησε την έννοια της ουτοπίας για να περιγράψει όσους δεν κατανοούσαν την υλιστική βάση της κοινωνικής αλλαγής καθώς και όσους θεωρούσε αντιεπιστημονικούς προτείνοντάς τους τα εργαλεία που θεώρησε σωστά για την έλευση της δικής του ουτοπίας....Η έννοια της ουτοπίας λοιπόν δεν εννοείται ότι είναι συνώνυμη του φανταστικού και άπιαστου.

Ο Zizek μιλάει σε αντίστροφο χρόνο από την ουτοπία λέγοντας ότι οι εναλλακτικές μας επιλογές δεν βρίσκονται μόνο στο μέλλον μας. Οι πιθανότητες μιας άλλης έκβασης της ιστορίας βρίσκεται σε φανταστικούς κόσμους παράλληλα με εμάς. Σύμφωνα με την μαρξιστική άποψη, έτσι όπως την εκφράζει ο Zizek, ζούμε την παρούσα ιστορία γιατί δεν ανταποκριθήκαμε στις προκλήσεις του παρελθόντος (στο άρθρο "Lenin shot at Finland Station").

Η ουτοπία υπό μια άλλη έννοια δεν έχει σκοπό τη γνωστική αντίληψη του αναγνώστη αλλά την συνειδησιακή του κατάσταση, όχι να δει πώς θα είναι ένα εναλλακτικό μέλλον αλλά πώς θα νιώθει και τι θα θέλει ΜΕΣΑ σε ένα τέτοιο εναλλακτικό μέλλον. Όλα π.χ. τα γραπτά του Μάρξ διαπνέονται από μια τέτοια επιθυμία για ένα διαφορετικό και εναλλακτικό μέλλον.

Υπό αυτή την έννοια η ουτοπία βρίσκεται επιστημονικά κοντά στην προσπάθεια για διεπιστημονικότητα. Η προσπάθεια για παράδειγμα να εμπλουτιστεί η οικονομική ή κοινωνιολογική μέθοδος με τις περιβαλλοντικές ανησυχίες δείχνουν τις εφαρμογές που θα μπορούσε να έχει η ουτοπική σκέψη στην διεπιστημονική έρευνα.

Έτσι μια πιθανολογική κοινωνιολογία θα είχε την έννοια της εξερεύνησης, της πρόβλεψης και της κριτικής μιας μελλοντικής κοινωνίας. Η κοινωνιολογική έρευνα σήμερα αποδέχεται άρρητα "μικρές ουτοπίες" όταν π.χ. μελετάει τις ανισότητες στην υγεία και υποθέτει ότι αυτές σε κάποιο μέλλον δεν θα έπρεπε να υπάρχουν, γι' αυτό άλλωστε μελετώνται.

Το ίδιο κάνουν και οι οικονομολόγοι όταν ψάχνουν να βρουν τρόπους να μειώσουν το εργατικό κόστος. Υποθέτουν μια άρρητη ουτοπία στην οποία οι εργαζόμενοι πρέπει να αποδέχονται κάποια πράγματα από τη φύση τους ενώ η κοινωνία πορεύεται προς μια συγκεκριμένη μορφή.

Το να αποκαλύπτουμε αυτές τις άρρητες ουτοπίες που προϋποθέτει η επιστήμη δεν σημαίνει ότι μένουμε στην καταγγελία του δυσοίωνου μέλλοντος που έρχεται. Σημαίνει επίσης ότι οριοθετούμε το τι επιθυμούμε σε σχέση με αυτό που υπάρχει, κάτι απαραίτητο για να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα της ανακάλυψης των μεθόδων και τρόπων επίτευξης της πραγματικότητας που επιθυμούμε.

Δεν είναι δυνατόν να μην εμπλουτίζεται η κοινωνιολογική και πολιτική σκέψη με τις εναλλακτικές δυνατότητες του εφικτού χωρίς προυποθέσεις. Υπο αυτή την έννοια οι ουτοπίες είναι μια μέθοδος προστασίας από τον εργαλειακό ορθολογισμό που κυριαρχεί σήμερα στον αντίποδα της ουτοπικής σκέψης.

Προς αυτή την κατεύθυνση η ουτοπική σκέψη είναι μελλοντολογική, ολιστική, διεπιστημονική, δεοντολογική, κανονιστική. Οι ουτοπίες αυτού του είδους είναι συνεπώς φανταστικές ανακατασκευές της κοινωνίας. Όχι η φαντασία μιας άλλης κοινωνίας αλλά η ανακατασκευή μιας υπάρχουσας κοινωνίας.

Η R. Levitas από το πανεπιστήμιο του Bristol πιστεύει ότι ο κοινωνικός αποκλεισμός ή η διεθνής φτώχεια απαιτεί μια αναλυτική μέθοδο έρευνας και μελέτης. Αντίθετα η μελέτη εναλλακτικών βιώσιμων κόσμων απαιτεί παράλληλα και κυρίως μια πιο φιλοσοφική μέθοδο σκέψης.

Αν για παράδειγμα αποδεχτούμε ότι η γη δεν μπορεί να συντηρήσει τους τρέχοντες ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης ή το μέγεθος του σημερινού οικολογικού μας αποτυπώματος τότε θα πρέπει να σκεφτούμε πώς θα είναι ένα εναλλακτικό μέλλον και τι πρέπει να γίνει πάνω σε πολλά πρακτικά θέματα της καθημερινότητας για να φτάσουμε έως εκεί. Σε αυτό το είδος σκέψης οι ουτοπιστές είναι πολύ πιο πρακτικοί και αποτελεσματικοί από τους κοινωνιολόγους.

Αν αντίθετα η ουτοπική σκέψη και φαντασία εξαφανιστεί τότε οι υπάρχουσες άρρητες "μικρές ουτοπίες" που θεωρεί αυτονόητες ο εργαλειακός ορθολογισμός θα κυριαρχήσουν (όπως κυριαρχούν σήμερα) έναντι της λογικής σκέψης. Συνεπώς σε αυτή την περίπτωση η ουτοπία οριοθετεί ξανά τους ανθρώπινους στόχους με τους οποίους συγκρίνονται στη συνέχεια οι στόχοι της επιστήμης.

Όπως αναφέρει ο Τσουκαλάς : "...Με αυτή την έννοια, ο αυστηρός περιορισμός της αναζήτησης σε ό,τι προσδοκάται ότι θα παράγει άμεσους καρπούς ισοδυναμεί με προκαταρκτική αυτοφίμωση της στοχαστικής δυνατότητας του ανθρώπου. Η αλήθεια του κόσμου εγκλωβίζεται, λοιπόν, όλο και ασφυκτικότερα σε μια γιγάντια αυτοαναφορά που εξαντλείται σε ό,τι αναμφισβήτητα "υπάρχει" ή "υπήρξε".

Η Δεληγιώργη αναφέρει για το θέμα:"..ο συμβιβασμένος διανοητής απαλλάσσει τον εαυτό του από τα βάρη της ελευθερίας που συνέχει την κριτική δύναμη της σκέψης...τα πρίσματα εναντίωσης έχουν την έρεισή τους σε ψυχικές παραστάσεις συνυφασμένες με προσωπικά βιώματα που σφραγίζουν την υποκειμενικότητα, ωθώντας την να υπάρξει στοχαστικά και αποφασισμένα ως συνείδηση δι' εαυτήν. Ωθώντας την, δηλαδή, να διερωτηθεί για το νόημα και την εγκυρότητα των κανόνων με τους οποίους η ισχύουσα τάξη του λόγου νομιμοποιεί μια τάξη πραγμάτων που γεννά όχι μόνον αλλοτρίωση και πραγμοποίηση, αδικία και ανισότητα, αλλά και απάθεια. Μέσω αυτής της ώθησης να διερωτηθεί και να συλλάβει εξόδους, η ψυχικά και ιστορικο-κοινωνικά συνθηκοποιημένη υποκειμενικότητα αποκτά την θεωρητική διάσταση.....να μετασχηματίζει....την ισχύουσα τάξη πραγμάτων και την ισχύουσα τάξη του λόγου που την νομιμοποιεί ή απλώς την δικαιολογεί στην κοινή γνώμη."

Σύμφωνα με τον Τζέιμσον (Οι αρχαιολογίες του μέλλοντος, εκδόσεις τόπος) "Οι ουτοπιστές δεν προσφέρονται απλώς να συλλάβουν τέτοια εναλλακτικά οράματα. Η ουτοπική μορφή είναι αφ' εαυτής στοχασμός, στο επίπεδο της αναπαράστασης, της ριζικής διαφοράς, της ριζικής ετερότητας και της συστημικής φύσης της κοινωνικής ολότητας, σε βαθμό που να μην μπορούμε να φανταστούμε οποιαδήποτε θεμελιώδη αλλαγή στην κοινωνική μας ύπαρξη που να μην έχει ήδη εκσφενδονίσει ουτοπικά οράματα...".

Είναι λέει ο Τζέιμσον η ουτοπική πολιτική που αποσκοπεί στο να συλλάβει με τη φαντασία, ένα σύστημα που διαφέρει ριζικά από το τρέχον. Έτσι, ενώ όπως είδαμε ο Μάρξ επικρίνει τους ουτοπιστές (π.χ. τον Προυτόν για μικροαστικό ουτοπισμό) από την άλλη εξυμνεί τον Φουριέ και τον Όουεν για τις εμφάνταστες εκφράσεις νέων κόσμων.

Με τον ίδιο τρόπο λοιπόν, ο Μπρέχτ δεν είναι διδακτικός, με την έννοια της ηθικής διαπαιδαγώγησης, αλλά απαιτεί από τον θεατή συνεχώς νέες ηθικές κρίσεις. Έτσι και η ουτοπία δεν βασίζεται στην διδαχή από τους ειδικούς αλλά στην αναγκαιότητα των υπεύθυνων πολιτών να συμμετέχουν αποτελεσματικά.

Αν, όπως αναφέρει η Ruth Levitas, δεν μπορούν οι πολίτες να φαντάζονται μαζί με τους κοινωνιολόγους εναλλακτικές προοπτικές για το μέλλον μας τότε από την ουτοπία θα φτάσουμε στην δυστοπία, όπου πιστεύει ότι βρισκόμαστε και ο Wallerstein.


Τι είναι η δολοφονία ενός ανθρώπου μπροστά στην πρόσληψή του;

Σήμερα θυμήθηκα τα λόγια του Μπρέχτ:

"Τι είναι η ληστεία μιας τράπεζας μπροστά στην ίδρυση της; Και τι είναι η δολοφονία ενός ανθρώπου μπροστά στην πρόσληψή του;"

Δευτέρα, 24 Αυγούστου 2009

Φιλελεύθερες αντιφάσεις

Jeremy Bentham's "Auto-Icon" at Univ...Image via Wikipedia

Η Θάτσερ είπε κάποτε το περίφημο: "There is no such thing as society" άποψη που βασίζεται στην φιλελεύθερη πεποίθηση ότι υπάρχουν μόνο άτομα όπως ανέλυσε πρώτος ο Μπένθαμ, και τα άτομα προσπαθούν να αυξήσουν απεριόριστα την περιουσία τους. Η κοινωνία κατά αυτήν την άποψη είναι ένα άθροισμα ατόμων του οποίου η ευημερία ισούται με το άθροισμα της ευημερίας των επιμέρους ατόμων.

Σύμφωνα όμως με το νόμο της φθίνουσας απόδοσης (ωφέλειας κατά τον Bentham) οι διαδοχικές αυξήσεις μιας ωφέλειας συνεπάγονται διαδοχικά φθίνουσα ικανοποίηση. Αυτή είναι μια λογική σκέψη. Κάποιος που θα πιει 7 ποτήρια νερό θα νιώσει μεγάλη ικανοποίηση στα δύο πρώτα, στα δύο επόμενα θα νιώσει μικρότερη ευχαρίστηση ενώ στα επόμενα θα νιώσει διαδοχικά μικρότερη ακόμη ευχαρίστηση γιατί το στομάχι του θα έχει γεμίσει με νερό.

Σύμφωνα με τον παραπάνω νόμο κάποιος που κατ' αντιστοιχία αποκτά όλο και μεγαλύτερο πλούτο δεν σημαίνει ότι αυξάνεται ισόποσα και η ικανοποίησή του. Στην αρχή ένας διπλασιασμός της περιουσίας του μπορεί να του προσφέρει και ένα διπλασιασμό ή τριπλασιασμό της ικανοποίησης που νιώθει, καθώς όμως τα εισοδήματά του αυξάνονται η ικανοποίηση που θα νιώθει δεν θα είναι συμμετρικά ανοδική μαζί με την αύξηση της περιουσίας του αλλά φθίνουσα.

Μπορεί λοιπόν κάποιος να είναι 100 φορές πιο πλούσιος από εμάς ενώ είναι μόνο 3-4 φορές πιο ικανοποιημένος.

Σύμφωνα με τους παραπάνω συλλογισμούς εάν η συνολική ευημερία ισούται με το άθροισμα της ευημερίας των ατόμων της, όπως μας λέει η Θάτσερ και από την άλλη ισχύει ο νόμος της φθίνουσας ωφέλειας, όπως λέει ο Bentham, τότε η ωφέλεια θα είναι μεγαλύτερη όσο η κατανομή του πλούτου είναι πιο ίση ενώ η ευημερία γίνεται μέγιστη όταν όλα τα μέλη της κοινωνίας έχουν ίσο πλούτο. Αυτό συμβαίνει γιατί η ευημερία σύμφωνα με το νόμο της φθίνουσας απόδοσης φτάνει στο μέγιστο σημείο της σε κάποια συγκεκριμένη στιγμή και στη συνέχεια πέφτει.

Συνεπώς οι κυβερνήσεις, η πολιτεία, η κοινωνία γενικότερα και τα άτομα ειδικότερα, σύμφωνα με την φιλελεύθερη επιχειρηματολογία, δεν είναι λογικό να επιδιώκουν απεριόριστο πλούτο αλλά μόνο μέχρι εκείνο το οριακό σημείο που μεγιστοποιεί τον πλούτο της κοινωνίας (δηλαδή του αθροίσματος των ατόμων κατά τη Θάτσερ).

Εφόσον όμως το σύστημα στο οποίο ζούμε επιδιώκει το μέγιστο δυνατό πλούτο για λίγους σημαίνει ότι το σύστημα δεν επιδιώκει το μέγιστο όφελος του αθροίσματος των ατόμων της κοινωνίας αλλά το μέγιστο όφελος κάποιων λίγων και ίσως επιλεγμένων ατόμων εις βάρος των υπολοίπων.

Για όσους δεν καταλαβαίνουν από οικονομικά αλλά μόνο από μοτοσικλέτες θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε το νόμο της φθίνουσας απόδοσης με τη λειτουργία ενός κινητήρα. Στην αρχή βλέπουμε ότι ο κινητήρας ανεβάζει γρήγορα και ιπποδύναμη και ροπές (πλούτο και ωφέλεια) όπως φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα . Κάποια στιγμή που ο κινητήρας φτάνει στις 6000 στροφές η ιπποδύναμη (πλούτος) συνεχίζει να αυξάνεται αλλά η ροπή (ωφέλεια) αρχίζει να μένει σταθερή και μετά να πέφτει. Μεγάλες αυξήσεις στην ιπποδύναμη (στον πλούτο) δεν αποφέρουν ισόποσες αυξήσεις στη ροπή (στην ωφέλεια).


Συνεπώς αν ένας φιλελεύθερος σκεπτόταν ορθολογικά δεν θα μπορούσε να αποδεχτεί την αρχή του απεριόριστου πλούτου και πλουτισμού.

Είναι καλύτερα να έχουν 5 άτομα πλούτο από 100 (σύνολο 500 μονάδες πλούτου) και ωφέλεια από 50 (σύνολο ωφέλειας 250 μονάδες) παρά ένα μόνο άτομο περιουσία 1000 μονάδες και ωφέλεια 200 μόνο μονάδες λόγω του νόμου της φθίνουσας απόδοσης. Ένα μικρότερο εισόδημα μπορεί να συνεπάγεται μεγαλύτερο ποσό συνολικής ευημερίας.

Προσωπικά θα υποστήριζα την ισότητα ανεξαρτήτως ωφελιμιστικών επιχειρημάτων αυτού του τύπου. Παρόλα αυτά τα παραπάνω ξεχασμένα φιλελεύθερα επιχειρήματα δείχνουν το μέγεθος των στερεοτύπων που μας εμποδίζουν σήμερα πιο πολύ από ποτέ άλλοτε να σκεφτούμε λογικά.

Κυριακή, 23 Αυγούστου 2009

Διακοπή για διαφημίσεις















Η απελευθέρωση από την καθημερινότητα

Land RoverImage by khalid almasoud via Flickr

Η καθημερινότητα έχει πολλές παγίδες. Μπορεί κάποιος να φτάσει σε σημείο να μην μπορεί να ζήσει ελεύθερα και στοιχειωδώς παραγωγικά λόγω του φόρτου εργασίας αυτής της καθημερινότητας.

Αναφέρω για παράδειγμα κάποιες καθημερινές διαδικασίες-δουλειές που καταναλώνουν πολύ χρόνο:

1) Να πάει κάποιος το αυτοκίνητό του για σέρβις σε μια αντιπροσωπεία κάπου μακριά και να περιμένει 3 ώρες+ για να το πάρει πίσω.

2) Να πάει κάποιος μετά από διακοπές το αυτοκίνητό του για πλύσιμο (επειδή μπορεί να μην έχει κατάλληλο χώρο για να το πλύνει ο ίδιος) ή και να το πλύνει ο ίδιος.

3) Να πρέπει κάποιος να ψωνίζει κάθε τόσο και λιγάκι τρόφιμα, καθαριστικά, ποτά κτλ για το σπίτι ώστε να μπορεί μέσα σε αυτό να τρώει, να πίνει και να καθαρίζει.

4) Τακτοποίηση ή καθαριότητα σπιτιού και παρόμοιων χώρων.

5) Επισκευές γενικά, επισκευές δηλαδή σε βλάβες στο αυτοκίνητο, σε οικιακές συσκευές σε άλλαγμα λαμπτήρων, καζανάκια, βρύσες με ή χωρίς τεχνικούς κτλ.

6) Γενικές φασίνες.

7) Κοινωνικές εκδηλώσεις: Γάμοι, βαφτίσια, καφέδες με φίλους με τους οποίους δεν έχεις πλέον κοινά ενδιαφέροντα κτλ. Ιδίως οι γάμοι, τα βαφτίσια κτλ αποτελούν εντελώς χάσιμο χρόνου...

8) Επισκέψεις σε νοσοκομεία, σε γιατρούς, σε φαρμακεία, σε φυσιοθεραπευτές.

9) Επισκέψεις σε δημόσιες υπηρεσίες για κάποιο θέμα σου.

10) Επισκέψεις σε ένα σούπερ μάρκετ και αναμονή στις ουρές.

10.1) Επίσκεψη σε μια τράπεζα όπου μέχρι να κάνεις τη δουλειά σου έχεις αηδιάσει.

11) Διάλογοι που πρέπει να συμμετέχεις από ευγένεια ενώ δεν σε ενδιαφέρουν καθόλου. Ή ακόμη και να μην συμμετέχεις να τους ακούς και να σε ενοχλεί αυτό, να μην σε αφήνουν να συγκεντρωθείς σε κάτι.

12) Ας μη μιλήσουμε καλύτερα για παιδιά και οικογένεια που μπορεί να έχουν 1000 άλλα καλά αλλά δημιουργούν τεράστιες διαδικαστικές εργασίες...

13) Κανονική Εργασία: χρόνος μετάβασης, χρόνος μέσα στην κίνηση να γυρίσεις, χάσιμο χρόνου στην εργασία. Σαν να χάνει κάποιος τη μισή του ζωή και αυτό θεωρείται από όλους εντελώς φυσιολογικό.

14) Τηλέφωνα που πρέπει να απαντάς και τα οποία δεν σε ενδιαφέρουν να απαντήσεις (άλλα τόσα e-mails).

15) Ας μην ξεχνάμε ότι πρέπει να τρώμε, να κοιμόμαστε (π.χ. ένα 7ωρο) κτλ, είμαστε βλέπεις βιολογικά όντα...

16) Ας μη μιλήσουμε για πελάτες, ωράρια, άσκοπα meetings με ηλίθια αφεντικά που σου ρουφάνε τη ζωή και το χρόνο με το καλαμάκι ή επαγγελματικά ταξίδια...

17) Να μην πούμε και για την απαραίτητη καθημερινή μας ενημέρωση από την Tv, εφημερίδες κτλ η οποία μας αναλώνει χωρίς να προσφέρει κάτι το ουσιαστικό στη γνώση μας.

18) Να μην μιλήσουμε και για οικογενειακές υποχρεώσεις προς γονείς, γιορτές κτλ.

Τελικά τι χρόνος μένει 100% για να κάνουμε αυτά που θέλουμε εμείς; Μένει καθόλου χρόνος; Τελικά τι είναι ο άνθρωπος; Είναι μήπως δούλος της καθημερινότητάς του και των ψευτοκοινωνικών του υποχρεώσεων; Ή είναι μήπως δούλος της εργασίας του και της ανάγκης του για στοιχειώδη επιβίωση (η οποία επιπλέον γίνεται και αντικείμενο εκμετάλλευσης);

Και αν αυτές οι διαδικασίες είναι το "είναι" μας τότε γιατί θέλουμε να κάνουμε πράγματα τα οποία δεν μπορούμε είτε λόγω αυτής της καθημερινότητας είτε λόγω της ανάγκης μας για επιβίωση;


Η ιερή αγελάδα της ιδιοκτησίας

Jefferson is portrayed on the United States tw...Image via Wikipedia
Έχει μεγάλη σημασία για να καταλάβουμε πώς φτάσαμε στη σημερινή φιλελεύθερη φεουδαρχία να δούμε την ιστορική πορεία του φιλελευθερισμού. Εκεί κάπου στην πορεία έχει χαθεί από τις πρώιμες φιλελεύθερες προσπάθειες ένα πολύ βασικό στοιχείο, ίσως το βασικότερο, το οποίο έχει να κάνει με την ιδιοκτησία.

Α. Οι άγνωστες κοινωνικές επαναστάσεις
Στον ύστερο Μεσαίωνα έγιναν μια σειρά από κοινωνικές επαναστάσεις με αίτημα την κατάργηση της κοινωνικής ιεραρχίας και την αταξική κοινωνία. Αυτές οι επαναστάσεις αναφέρονται γιατί συνέβαλλαν στη δημιουργία μιας αταξικής αντίληψης. Μετά το ξέσπασμα της μαύρης πανώλης παρατηρούμε τα εξής:

επανάσταση των Jacquerie στη Βόρειο Γαλλία το 1358 κοντά στο Παρίσι από εξαθλιωμένους από την πείνα και τις αρρώστιες χωρικούς μετά από την μεγάλη κρίση των σιτηρών και του λιμού το 1315 ήταν καταδικασμένη σε αποτυχία. Η επανάσταση αυτή δεν διέθετε σχεδόν καμία οργάνωση ενώ οι επαναστάτες επιχειρούσαν άτακτα και χωρίς σχέδιο.

-H επανάσταση των Ciompi στη Φλωρεντία το 1378 ήταν σημαντική. Μια κατώτερη επαγγελματική τάξη της Φλωρεντίας κατέλαβε για λίγες μέρες την εξουσία. Το σοκ της ανώτερης τάξης ήταν τόσο μεγάλο που 100 χρόνι αργότερα ο Μακιαβέλι θα κάνει μάθημα και διαλόγους βασισμένος στα γεγονότα αυτής της εποχής.

επανάσταση των χωρικών στην Αγγλία το 1381 ξέσπασε σε μια εποχή μετά από τη μεγάλη πανούκλα και ενώ οι χωρικοί είχαν αρχίσει να αποκτούν αυξημένα δικαιώματα λόγω της έλλειψης εργατικών χεριών.

επανάσταση των Ζηλωτών στη Θεσσαλονίκη το 1342 ήταν αξιοσημείωτη αφού αποτέλεσαν ένα κίνημα κατά της αριστοκρατίας και με κοινωνικά αιτήματα κατάφεραν να κατακτήσουν την εξουσία για οκτώ ολόκληρα χρόνια δημεύοντας τις περιουσίες των αριστοκρατών.

-Μεσολάβησαν πολλές ακόμα επαναστάσεις.

Β. Οι "απέξω" του φιλελευθερισμού
Σε αυτό το ταραγμένο κοινωνικό υπόβαθρο το 1516 κάνει την εμφάνισή της η ακόμη και σήμερα επίκαιρη "Ουτοπία" του Τ. More ενώ το 1652 το έργο "The Law of Freedom" του Winstanley. Οι συγγραφείς οραματίστηκαν αταξικές κοινωνίες χωρίς ιδιοκτησία. Αντί για ιδιοκτησία υπήρχε η εργασία για την κοινότητα.

Αντίθετα με την αταξική κοινωνία των ουτοπιστών, την ίδια περίπου περίοδο εμφανίζονται οι Ισοπεδωτές που προϋπέθεταν μια μονοταξική κοινωνία με την ύπαρξη από όλους μιας ικανής ιδιοκτησίας με την οποία θα μπορούσαν να ζήσουν. Στο ίδιο πλαίσιο ο Rousseau (Ρουσσό) 100 χρόνια μετά τους Ισοπεδωτές υποστήριξε ότι η μεγάλη ιδιοκτησία είναι ενάντια στο φυσικό δίκαιο ενώ η μικρή ιδιοκτησία αποτελούσε το φυσικό δικαίωμα του παραγωγού.

Στο έργο του Rousseau "Λόγος περί της Ανισότητας" (1755) αναφέρει ότι μόνο ένα περιορισμένο δικαίωμα μπορεί να καταξιωθεί ηθικά, αντίθετα το απεριόριστο δικαίωμα στην ιδιοκτησία ήταν πηγή εκμετάλλευσης και ανελευθερίας, θέση που επαναλαμβάνεται και στο "Κοινωνικό Συμβόλαιο" (1762).

Διακόσια πενήντα χρόνια πριν από σήμερα ο Ρουσσό έλεγε ότι: "Μια αληθινή δημοκρατική κοινωνία, μια κοινωνία που θα κυβερνάται από την γενική βούληση, απαιτεί ισότητα ιδιοκτησίας, τέτοια ώστε κανένας πολίτης να μην μπορεί ποτέ να γίνει τόσο πλούσιος, ώστε ν' αγοράζει άλλον, και κανένας τόσο φτωχός, ώστε η ανάγκη να τον κάνει να πουληθεί".

Ο Ρουσσό πίστευε ότι οι διαφορές στην ιδιοκτησία χωρίζουν τους ανθρώπους σε αντιτιθέμενες τάξεις και οι άνθρωποι οδηγούνται από τα ταξικά συμφέροντα μην μπορώντας έτσι να αποφασίσουν για το γενικό καλό. Αυτός ήταν ένας προβληματισμός που απασχόλησε αργότερα και τους κλασσικούς φιλελεύθερους του 19ου αιώνα από την ανάποδη. Όχι δηλαδή πώς θα υπάρχει ισότητα ιδιοκτησία αλλά πώς ενώ δεν θα υπάρχει ισότητα θα δημιουργηθούν εκείνες οι δομές που δεν θα επιτρέπουν να τεθούν σε κίνδυνο τα προνόμια των ανώτερων τάξεων...

Ο Thomas Jefferson ο οποίος είναι σήμερα η σημαία της Αμερικής και στου οποίου το όνομα δακρύζουν σήμερα οι Αμερικάνοι ήταν στο ίδιο μήκος κύματος με τον Ρουσσό. Πίστευε στη θετική πλευρά της ανθρώπινης φύσης και στην οικονομική ισότητα ως προϋπόθεση της δημοκρατίας. Παρά το ότι αποδεχόταν τη μισθωτή εργασία θεωρούσε ότι αυτή είναι αποδεκτή μόνο στο βαθμό που οι εργαζόμενοι είναι τόσο ανεξάρτητοι όσο και οι μικροϊδιοκτήτες. Θεωρούσε την μικροιδιοκτησία ως το μέτρο για να μην υπάρχουν ταξικές διαιρέσεις.

Γι' αυτό και ο Ρουσσό και ο Jefferson του 18ου αιώνα ή οι ουτοπιστές του 16ου και 17ου αιώνα εξαιρούνται από την κλασική φιλελεύθερη παράδοση η οποία κυριαρχεί σήμερα. Επειδή πίστευαν στην οικονομική ισότητα ως βασική προϋπόθεση της δημοκρατίας. Ένα βασικό στοιχείο που χάθηκε μέσα στο χρόνο...

Συνεπώς οι σκέψεις και οι προβληματισμοί κατά της ιδιοκτησίας και για την απαγόρευση απόκτησης άπειρου πλούτου, δεν πρέπει να αποτελούν απαγορευμένα θέματα συζήτησης ή θέματα ταμπού. Σήμερα όποιος συζητάει τέτοια θέματα απορρίπτεται αυτόματα ως κομμουνιστής. Μα αυτά τα έλεγε ο Jefferson και ο Ρουσσό! Γιατί τα ξεχάσαμε;;


Πηγές:
1) http://www.citizendia.org/List_of_revolutions_and_rebellions
2) http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%83%CE%BF%CF%80%CE%B5%CE%B4%CF%89%CF%84%CE%AD%CF%82
3) http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7
4) http://answers.yahoo.com/question/index?qid=20070502102902AAhIpSR
5) http://en.wikipedia.org/wiki/Jacquerie
6) Κ. ΜΠ. Μακφέρσον, Η ιστορική πορεία της φιλελεύθερης δημοκρατίας, εκδόσεις Γνώση, 1986.
7)Εναλλακτικές προτάσεις ιδιοκτησίας (Περαστικός)



Σάββατο, 22 Αυγούστου 2009

Τα όρια του φιλελεύθερου μοντέλου δημοκρατίας

John Stuart MillImage via Wikipedia

Ο γερο Bentham υποστήριξε το θεσμό της δημοκρατίας επειδή είχε πεισθεί ότι αυτός δεν θα χρησιμοποιηθεί για την κατάργηση του θεσμού της ιδιοκτησίας. Αυτό ήταν και το κύριο επιχείρημά του για να πείσει τους άλλους φιλελεύθερους. Ο Bentham ξεκαθάρισε από την αρχή ότι η υπέρτατη αρχή της κοινωνίας, η ιερή αγελάδα, είναι η ιδιοκτησία, μπορεί να επιτραπεί κάθε κοινωνική αδικία ώστε να διασφαλιστεί η ιδιοκτησία.

Στη συνέχεια ο James Mill σε άρθρο του το 1830 (On the Ballot, Westminster Review) έλεγε: "Κατά τη γνώμη μας η διακυβέρνηση είναι αποκλειστική υπόθεση των πλουσίων και θα την αναλαμβάνουν πάντοτε αυτοί, είτε με το καλό είτε με το κακό. Αυτό είναι το πιο σημαντικό από όλα. Αν αναλάβουν την εξουσία με κακά μέσα τότε η διακυβέρνηση είναι κακή. Αν την αναλάβουν με καλά μέσα τότε η διακυβέρνηση θα είναι καλή. Το πιο καλό μέσο είναι μέσα από την ελεύθερη ψηφοφορία του λαού". Κατά τους φιλελεύθερους και τον J. Mill εννοείται ότι οι πλούσιοι θα έχουν πάντοτε την εξουσία. Αν μάλιστα αυτή τους δοθεί εθελοντικά τότε όλα θα είναι πιο εύκολα...

Ο "σοσιαλιστής" φιλελεύθερος John Stuart Mill αρκέστηκε να υποστηρίζει τις επιτροπές των μη εκλεγμένων ειδικών οι οποίες θα λύνουν τα προβλήματα της πολιτείας. Δηλαδή κάτι μεταξύ ανεξάρτητων εθνικών αρχών και της σημερινής Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το μόνο χαρακτηριστικό όλων αυτών των αρχών και επιτροπών είναι ότι θα είναι ταξικές. Στα γραπτά του J.S.Mill αναφέρεται ρητώς ο ταξικός κίνδυνος ανατροπής που ελλοχεύει.

Η εξέλιξη της φιλελεύθερης δημοκρατίας βασίστηκε στο τρίγωνο ιδιοκτησία-ελεύθερη αγορά-κομματική εξουσία. Η ελεύθερη αγορά έδινε την εξουσία στα κόμματα που υποστήριζαν την ιδιοκτησία. Πάντοτε ο φιλελευθερισμός συζητούσε φανερά πώς θα γίνει να δοθούν δικαιώματα χωρίς να πληγεί ο θεσμός της ιδιοκτησίας. Ο στόχος ήταν οι άνθρωποι να λειτουργούν εθελοντικά σαν δούλοι και όχι σαν δούλοι δούλοι.

Έχει φτάσει σήμερα στα όριά του το φιλελεύθερο μοντέλο; Ο φιλελευθερισμός δε νομίζω ότι κάνει κάτι χειρότερο από ότι έκανε πάντοτε. Σήμερα όμως αυτό που άλλαξε είναι η αντίληψη του κόσμου. Για να ξεπεράσει ο φιλελευθερισμός αυτόν τον σκόπελο θα πρέπει να γίνει πιο αυταρχικός και πιο συγκεντρωτικός. Αν γίνει όμως πιο σκοτεινός και πιο συγκεντρωτικός από ότι είναι σήμερα, π.χ. όπως το μοντέλο που ξεκίνησε ο Μπους με την τρομοκρατία, την υψηλή επόπτευση, την κοινωνία φόβου κτλ, τότε όλοι θα καταλάβουν ότι δεν είναι δημοκρατικός.

Αναιρείται λοιπόν σιγά, σιγά το κύριο δημοκρατικό άλλοθι του φιλελευθερισμού, η υποτιθέμενη δημοκρατία. Μαζί όμως με το δημοκρατικό του άλλοθι χάνει και τη νομιμοποίησή του. Συνεπώς ο φιλελευθερισμός φτάνει στα όριά του.

Αν σήμερα στην εποχή του internet και των ψηφοφοριών στη Eurovision μέσω κινητού δεν μπορεί να υπάρξει ριζοσπαστική δημοκρατία και συμμετοχή τότε πότε θα μπορεί; Αν σήμερα δεν μπορούν να μπουν φραγμοί στον απεριόριστο πλούτο και την απεριόριστη ιδιοκτησία τότε πότε θα μπορούν να μπούν; Όταν θα επιστρέψουμε και ρητά πλέον στη φεουδαρχία;

Ο φιλελευθερισμός δεν θα διστάσει να κάνει ό,τι χρειάζεται ώστε οι άνθρωποι να μην συμμετέχουν, να μην ανεβάσουν το επιπεδό τους, να μην σκεφτούν λογικά. Πάντοτε θα τους θέτει με κρίσιμο τρόπο (ρητά ή άρρητα) τα φιλελεύθερα ταμπού και τις φιλελεύθερες προκαταλήψεις ως "θέσφατους" περιορισμούς του συστήματος και της σκέψης τους.

Η προσωπική μου άποψη είναι ότι τα πρώτα βήματα ριζοσπαστικής αλλαγής του πολιτικού και κοινωνικού μας μοντέλου θα γίνουν με τη δραματική μείωση του χρόνου εργασίας. Αυτός θα είναι ο μηχανισμός που θα λειτουργήσει σαν ντόμινο κοινωνικών εξελίξεων δίνοντας τη δυνατότητα για άνοδο του γενικού επιπέδου ανθρωπιστικής παιδείας, ανάπτυξης της ταξικής συνείδησης και που θα οδηγήσει με φυσικό τρόπο στην απαίτηση για άμεση δημοκρατία και τελικά την πραγματική ατομική ανάπτυξη που έψαχναν οι φιλελεύθεροι αλλά και την κοινωνική χειραφέτηση.


Πέμπτη, 20 Αυγούστου 2009

Ζώνες ελεύθερης εγκληματικότητας

Peja - our man from Puglia, guarding the gorgeImage by CharlesFred via Flickr

Θα μπορούσε κάποιος βιαστικά να φτάσει στο επιφανειακό συμπέρασμα ότι η ελεύθερη αγορά και ο ανταγωνισμός των επιχειρήσεων στο διεθνές στερέωμα βοήθησε την ειρήνη. Αυτό συνάγεται από το ότι οι πολυεθνικές επιχειρήσεις δεν επιθυμούν πόλεμο αλλά μόνο ελεύθερες αγορές για να επεκταθούν. Συνεπώς αντί για κανονικός πόλεμος γίνεται πλέον οικονομικός πόλεμος μέσω του ελεύθερου ανταγωνισμού. Τα δεδομένα όμως αυτά φαίνεται ότι αρχίζουν να εξασθενούν μπροστά στις νέες τάσεις που άρχισαν να αναπτύσσονται ιδιαίτερα γρήγορα τα τελευταία 10-15 χρόνια.

Τα νέα δεδομένα περιγράφουν έναν κόσμο που έρχεται και είναι κάθε άλλο παρά ειρηνικός και κάθε άλλο παρά δημοκρατικός.

1) Τα δεδομένα που ξέραμε
Αν ένας άνθρωπος εργάζεται πάνω από 10 ώρες καθημερινά σε μια πολυεθνική επιχείρηση ή σε ένα περιβάλλον που ελέγχεται από παρόμοιες επιχειρήσεις τότε εκτός από την δημοκρατία που απολαμβάνει έξω από την επιχείρηση τον απασχολεί και η δημοκρατία-ισότητα-κουλτούρα που επικρατεί μέσα στο χώρο που ζει 10 ώρες (ή και πολύ παραπάνω) από τις 18 της μέρας του. Τι σημασία έχει αν έξω από την επιχείρηση υπάρχει δημοκρατία αν αυτός το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του θα ζει μέσα στην επιχείρηση;

Από την άλλη μεριά οι επιχειρήσεις σε μάκρο επίπεδο έχουν καταφέρει να ελέγχουν ολόκληρες χώρες και πολιτικές χωρών. Αναφέρω δύο μόνο παραδείγματα: Τον Μάιο του 2008 η Βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει τη φορολογία των επιχειρήσεων. Τότε η ένωση μεγάλων εισηγμένων εταιρειών (blue chips) ανακοίνωσε ότι σε τέτοιο ενδεχόμενο θα μεταφέρουν τις εργασίες τους σε άλλες χώρες. Αργότερα με την οικονομική κρίση τα κράτη αναγκάστηκαν να ενδώσουν στις πιέσεις στήριξης των ιδιωτικών επιχειρήσεων. Σε κάθε περίπτωση η δύναμη των ιδιωτικών επιχειρήσεων αντλείται από το γεγονός ότι απασχολούν εκατομμύρια ανθρώπους και πληρώνουν μέσω των φόρων τις κοινωνικές δαπάνες.

Περιγράφω αυτή την επιχειρηματική δύναμη που έχει ξεπεράσει την κρατική δύναμη γιατί αυτό έχει μεγάλη σημασία στα επόμενα που θα αναφέρω για τις ζώνες πολέμου.

2) Η μείωση του περιθωρίου κέρδους του κεφαλαίου
Οι επιχειρηματικές ελίτ άλλες φορές επενδύουν στη βιομηχανία, άλλες φορές σε ορυχεία και πετρελαιοπηγές, άλλες φορές στη ναυτιλία και τις μεταφορές, άλλοτε στις νέες τεχνολογίες. Στην αρχή τα περιθώρια κέρδους είναι μεγάλα και καθώς ο ανταγωνισμός αυξάνει τα περιθώρια κέρδους μειώνονται και τα κεφάλαια μεταφέρονται σε άλλους κλάδους.

Όπως έχω επαναλάβει πολλές φορές και δεν θέλω να αναλύσω ξανά τώρα από το 1996 και ύστερα το κεφάλαιο δεν μπορεί να βρει στέρεο έδαφος για να πατήσει. Στέρεο όπως η αναπτυξιακή μηχανή των ετών 1946-1970 που του προσέφεραν σταθερά μεγάλα κέρδη χωρίς μεγάλα ρίσκα. Αντίθετα δημιουργεί συνεχώς φούσκες και μικρές περιφερειακές "ευκαιρίες"! Το πρώτο βήμα μετά το 1970 ήταν ο περιορισμός των δικαιωμάτων της εργασίας, την δεκαετία του 1990 το επόμενο βήμα ήταν ο πόλεμος και η επέκταση των αγορών, και από την 11η Σεπτεμβρίου και ύστερα θα είναι η στρατικοποίηση του καπιταλισμού και η επέκταση του νεοφιλελεύθερου αυταρχικού κράτους καταστολής.

Τα μειωμένα περιθώρια κέρδους για το κεφάλαιο είναι ο κινητήριος μηχανισμός αυτής της διαδικασίας.

3) Ζώνες ελεύθερης εγκληματικότητας
Στην παραπάνω τεταμένη κατάσταση κρίσης του κεφαλαίου παρατηρούμε κάποια ανησυχητικά φαινόμενα. Στον πρώτο πόλεμο του Κόλπου η αναλογία ιδιωτικών εργολαβιών σε σχέση με αυτές που αναλήφθηκαν από το στρατιωτικό προσωπικό ήταν 1 προς 58 όπου το ένα ήταν για τους ιδιώτες. Στον δεύτερο πόλεμο του Κόλπου, περίπου δέκα έτη αργότερα, η αναλογία αυτή έγινε 1 προς 6, μια τεράστια αύξηση υπέρ των ιδιωτικών εργολάβων.

Ο ελεύθερος ανταγωνισμός εδώ είναι μηδενικός, ελάχιστοι μάλιστα γνωρίζουν για το ποιες ακριβώς εταιρείες κάνουν ποια ακριβώς δουλειά στις εμπόλεμες ζώνες για λογαριασμό των ΗΠΑ (Ιράκ, Αφγανιστάν κτλ).

Το 1992 μια θυγατρική της Haliburton κέρδισε μέσω του Γραμματέα Άμυνας των ΗΠΑ (Ντικ Τσέινι) πενταετή συμβόλαια δημιουργίας γραμμών υποστήριξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ στη Σομαλία, το Κόσοβο και τα Βαλκάνια. Αυτά τα συμβόλαια δεν δίνονται σε οποιουσδήποτε, δίνονται σε αυτούς που οι ΗΠΑ θεωρούν πατριώτες, οι συνθήκες άλλωστε καθορίζουν το επείγον και δικαιολογούν τις μη αιτιολογημένες επιχειρηματικές αποφάσεις. Στα επιχειρήματα μάλιστα για την ιδιωτικοποίηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων δεν αναφέρονται οικονομικοί λόγοι αλλά υπονοούνται πάντοτε λόγοι εθνικής ασφάλειας...

Τα παραπάνω είναι η αφετηρία της νέας κατάστασης. Δεν θα μπορούσε όμως να επιχειρηθεί η ιδιωτικοποίηση του πολέμου αν δεν είχε αναπτυχθεί στην συλλογική κουλτούρα η έννοια της ασφάλειας ως αγαθού προς πώληση. Η κοινωνία άρχισε να μην μπορεί να επιβάλλει την τάξη, άρχισαν να υπάρχουν ιδιωτικοί αστυνομικοί και securities. Το νεοφιλελεύθερο μοντέλο απαίτησε τη δημιουργία ιδιωτικών φυλακών.

Αυτό εντάθηκε μετά την 11η Σεπτεμβρίου με την δημιουργία μιας παράλληλης κουλτούρας "Ασφάλειας". Ασφάλεια η οποία στηρίχθηκε στην ιδιωτική παρακολούθηση, στις κάμερες και στη μείωση των ελευθεριών. Τα παραπάνω δημιουργούν σταδιακά το νεοφιλελεύθερο κράτος που οι μόνες του αρμοδιότητες θα είναι η παρακολούθηση, η καταπίεση και ο εξαναγκασμός.

Έτσι η ιδιωτικοποίηση του πολέμου ήρθε ως μια λογική συνέπεια ενός νεοφιλελεύθερου πλέγματος που απαιτεί πλέον και ευθέως ένα αυταρχικό κράτος που θα στηρίζει και θα ανοίγει το δρόμο για την επιλεγμένη ιδιωτική πρωτοβουλία.

Αυτή η επιλεγμένη ιδιωτική πρωτοβουλία είναι η ελίτ του κεφαλαίου ενώ οι δρόμοι που ανοίγει το κράτος είναι οι νέες αγορές στις οποίες έχουν πρόσβαση αυτές οι επιλεγμένες εταιρείες στις οποίες στηρίζεται η ελίτ για επανάκαμψη των καταβαραθρωμένων ποσοστών κέρδους του κεφαλαίου της από το οποίο αντλεί τη δύναμή της.

Η δημιουργία ζωνών ελεύθερης εγκληματικότητας επιτρέπει στο προσωπικό των ιδιωτών αναδόχων, σε εμπόλεμους τόπους, να μην λογοδοτούν για τις πράξεις τους. Οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι στρατιωτικό προσωπικό και δεν μπορούν να διωχθούν από τους στρατιωτικούς κανονισμούς. Βρίσκονται σε μια γκρίζα νομική περιοχή εφόσον εδώ αντιμετωπίζουμε περιπτώσεις χωρών χωρίς κρατική διοίκηση για μεγάλα διαστήματα (κανονικά οι πολίτες κάποιων χωρών υπόκεινται στους νόμους της εκάστοτε χώρας). Σε αυτά τα διαστήματα πολλοί ανάδοχοι μπορούν ουσιαστικά πίσω από την στρατιωτική κάλυψη των ΗΠΑ να κάνουν απολύτως ό,τι θέλουν και ατιμώρητα. Θα έλεγε μάλιστα κάποιος ότι αυτός είναι και ο σκοπός ύπαρξής τους και όχι απλά π.χ. οι γραμμές ανεφοδιασμού ή τα logistics.

Από τους 20,000 υπαλλήλους αναδόχων συμβολαίων από τον αμερικανικό στρατό στο έδαφος του ΙΡΑΚ ούτε ένας δεν διώχθηκε ποτέ για κάποιο παράπτωμα. Σε αντίθεση π.χ. με τους εκατοντάδες Αμερικάνους στρατιώτες που έχουν διωχθεί για διάφορα αδικήματα. Πόσο μάλλον όταν το προσωπικό αυτών των αναδόχων στο ΙΡΑΚ είναι σχεδόν όλοι τους πρώην στρατιώτες.

Έρευνες έχουν δείξει ότι εργαζόμενοι των αναδόχων επιχειρήσεων στο ΙΡΑΚ εμπλέκονται σε μάχες και πυροβολισμούς χωρίς να ακολουθούνται οι επίσημοι κανόνες εμπλοκής του αμερικανικού στρατού και χωρίς να μαθαίνουμε ποτέ τι έγινε ακριβώς.

Παρομοίως στη Βοσνία εργαζόμενοι στην επιχείρηση ανάδοχο πολέμου DynCorp αγόραζαν και πουλούσαν κοριτσάκια 12 ετών για σκλάβες του σεξ ή τις βίαζαν και τις βιντεοσκοπούσαν ταυτόχρονα. Οι υπάλληλοι που αποκαλύφθηκαν δεν διώχθηκαν νομικά αλλά απλά και μόνο απολύθηκαν λόγω της δημοσιότητας. Σε ανάλογες περιπτώσεις έχει αποκαλυφθεί ότι οι εταιρείες Hart Group and Erinys είχαν προσλάβει δολοφόνους του πρώην στρατιωτικού καθεστώτος του Απαρχάιντ, η εταιρεία ArmorGroup είχε προσλάβει μέλη παραστρατιωτικών οργανώσεων της Βορείου Ιρλανδίας και η SAIC τέσσερις σωφρονιστικούς αξιωματικούς οι οποίοι είχαν εμπλακεί σε υποθέσεις κακοποίησης κρατουμένων.

Έχουν γίνει καταγγελίες ότι πολλοί αναλαμβάνουν εργασίες σε τέτοια μέρη απλά και μόνο επειδή θα τους άρεσε να σκοτώνουν.

Τα πράγματα όμως είναι πολύ, πολύ χειρότερα από ότι μπορούμε να φανταστούμε. Κανείς δεν γνωρίζει επίσημα και με σιγουριά πόσοι ιδιωτικοί ανάδοχοι έχουν αναλάβει business στις εμπόλεμες ζώνες! Εξίσου αδύνατον είναι να διαλευκανθεί τι εγκλήματα διαπράττουν όλοι αυτοί που αποτελούν το προσωπικό αυτών των εταιρειών, τι ρόλους επιτελούν κουβαλώντας νόμιμα όπλα σε αυτές τις πολεμικές ζώνες και χωρίς να έχουν νομικές συνέπειες για οτιδήποτε κάνουν.

Για παράδειγμα όλοι οι μεταφραστές στο Abu Ghraib είναι ιδιώτες ανάδοχοι εταιρειών ενώ υπάλληλοι των εταιρειών Titan και CACI έχουν κατηγορηθεί για βασανιστήρια κρατουμένων χωρίς βέβαια να απαγγελθούν κατηγορίες σε κανέναν. Πρώην βασανιστές και στελέχη της αστυνομίας του Απαρχάιντ, της Χιλής του Πινοσέτ, της Σερβίας του Μιλόσεβιτς κτλ έχουν πάλι στρατολογηθεί σε έναν βρώμικο πόλεμο από τον οποίο πριν μια βδομάδα η Βρετανία δήλωσε ότι δεν έχει σκοπό να απεμπλακεί (από το Αφγανιστάν) πριν το πέρας 30 ή 40 ετών!!

Ο Richard Goldstone ο οποίος υπηρέτησε στον ΟΗΕ ως υπεύθυνος για εγκλήματα πολέμου στη Γιουγκοσλαβία δήλωσε ότι οι μισθοφόροι αυτοί αποτελούν συνώνυμο της δολοφονίας και του βασανισμού και του προκαλούν τρόμο.

Με αυτό τον τρόπο η ιδιωτικοποίηση του πολέμου η οποία εμφανίστηκε ως μέσο κερδοφορίας συγκεκριμένων επιχειρήσεων, δημιούργησε τις λεγόμενες πλέον ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΖΩΝΕΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ.

Πέρα από όλα τα παραπάνω, η στελέχωση τόσων επιχειρήσεων αναδόχων πολέμου, επίσημων στρατών και μισθοφορικών στρατών απαιτεί ότι θα υπάρχει μια τάξη ανθρώπων η οποία θα ζει σε σχετική ανέχεια σε σύγκριση με τον υπόλοιπο πληθυσμό. Έτσι το επίσημο προσωπικό στρατολόγησης του στρατού των ΗΠΑ περιοδεύει στις φτωχές και εγκαταλελειμμένες περιοχές του Νότου των ΗΠΑ όπου προσπαθούν να βρουν νέους στρατιώτες στις τάξεις των φτωχών νέων που δεν έχουν καμία διέξοδο και κανένα μέλλον. Το ίδιο συμβαίνει και με το προσωπικό των δολοφόνων των ιδιωτών αναδόχων που γυρεύουν προσωπικό σε φτωχές χώρες με ταραγμένο παρελθόν και αυταρχική κουλτούρα. Η ίδια λοιπόν ελίτ που προσπαθεί να έχει προνομιακή εμπλοκή στους μισθοφορικούς πολέμους και τις στρατιωτικές αναδοχές, επιθυμεί παράλληλα να υπάρχει πάντοτε η κατάλληλη "πρώτη ύλη" στελέχωσης αυτών των "επιχειρήσεων".

Παράλληλα η δημιουργία, μέσω της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας της ελεύθερης αγοράς χωρίς πλέον κανένα όριο, επιχειρηματικών συμφερόντων που κερδίζουν από τις πολεμικές συγκρούσεις άμεσα (αλλά και έμμεσα μέσα από τις πολεμικές βιομηχανίες) δημιουργεί ένα νέο στοιχείο που δεν υπήρχε πριν. Πλέον η στρατιωτική σύγκρουση παράγει τεράστιο ιδιωτικό κέρδος χωρίς τον βραχνά του ανταγωνισμού. Η ελίτ γύρισε στα βασικά....

Το μοντέλο αυτό που περιγράφω ταιριάζει απόλυτα και με την άποψη που λέει ότι ο καπιταλισμός λειτουργεί καλύτερα με την απολυταρχία, κλασικό παράδειγμα η Κίνα στις μέρες μας.

Συμπέρασμα
Συνεπώς το αρχικό επιχείρημα ότι η επέκταση των ελεύθερων αγορών θα μπορούσε να αντικαταστήσει την πολεμική διαμάχη έναντι εδαφών (οικονομικός πόλεμος αντί για πραγματικός) δείχνει πλέον πολύ πιο αδύναμο. Το πλαίσιο που διαμορφώνεται περιγράφει ένα επιχειρηματικό τέρας, δημιούργημα των πιο άπληστων μελών μιας επιχειρηματικής ελίτ που προσπαθεί να δημιουργήσει κέρδος μέσα από τις πολεμικές συγκρούσεις και τη δημιουργία ζωνών εγκληματικότητας-κέρδους χωρίς καμία λογοδοσία, ούτε ατομική ούτε επιχειρηματική, ούτε κρατική.

Δεν ξέρω αν η επιτήρηση, η καταστολή, οι κάμερες παρακολούθησης, ο έλεγχος DNA, η δημιουργία κουλτούρας φόβου και νεοφιλελεύθερου κράτους καταπίεσης σε συνδυασμό με την επέκταση των πολέμων θα είναι το μέλλον μας. Όμως τα στοιχεία δείχνουν ότι ναι αυτό θα είναι το μέλλον μας. Όσοι μπορούν να το δουν και να αντιδράσουν θα βοηθήσουν πολύ προς την αποφυγή ενός εφιάλτη.

Τα περιθώρια κέρδους του κεφαλαίου πέφτουν στις μέρες μας όλο και περισσότερο. Όσο θα διαρκεί αυτή η πτώση τόσο θα επιδιώκονται μη δημοκρατικοί και σκοτεινοί τρόποι στήριξης των κερδών.

Για πηγές των παραπάνω και άλλα πολλά στοιχεία δείτε εδώ.

Δευτέρα, 17 Αυγούστου 2009

Το ότι γίναμε παρανοϊκοί με τη γρίπη δεν σημαίνει ότι δεν μας απειλεί

A coronavirus that may cause SARS. (transwikie...Image via Wikipedia

Ο επιδημιολόγος Tom Jefferson σε συνέντευξή του στο Spiegel αναφέρει ότι η καλύτερη πρόληψη εναντίον της νέας γρίπης είναι το πλύσιμο των χεριών. Λέει ότι το σπουδαιότερο στοιχείο του νέου ιού της γρίπης και όλης της οικογένειας αυτών των ιών είναι ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που κάνουν πολύ απαισιόδοξες προβλέψεις οι οποίες συνεχώς διαψεύδονται και όμως αυτοί συνεχίζουν να τις κάνουν ξανά και ξανά, λες και υπάρχει μια βιομηχανία που περιμένει με ανυπομονησία το ξέσπασμα μιας πανδημίας.

Ο επιδημιολόγος αναφέρει στη συνέχεια ότι η πανδημία κηρύχτηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας λόγω της αλλαγής του ορισμού για το τι είναι πανδημία, αν δεν είχε γίνει αυτή η αλλαγή τότε ο σημερινός ιός θα είχε περάσει απαρατήρητος.

Σε αυτό το σημείο όμως ο επιδημιολόγος Tom Jefferson κάνει μια σημαντική στροφή. Αναφέρει λοιπόν στη συνέντευξή του ότι υπάρχουν 200 διαφορετικοί ιοί που προκαλούν τα ίδια συμπτώματα ασθένειας με αυτά ενός ιού της γρίπης. Ο κλασσικός ιός της γρίπης ευθύνεται μόνο για το 7% των ασθενειών που χαρακτηρίζουμε ως ιό της γρίπης. Όλα τα άλλα περιστατικά οφείλονται σε άγνωστους ή και γνωστούς ιούς που προκαλούν παρόμοια με τη γρίπη συμπτώματα.

Για παράδειγμα ο rhinovirus ή τον RSV οι οποίοι είναι συχνότατοι αλλά καθόλου γνωστοί από τον κόσμο. Οι ερευνητές και οι εταιρείες, λέει ο Jefferson, δεν ασχολούνται με τέτοιους ιούς γιατί δεν μπορούν από αυτούς να βγάλουν χρήματα και δεν υπάρχουν εμβόλια. Ωστόσο ο ιός της γρίπης δεν είναι καθόλου ακίνδυνος και ασφαλώς θα πρέπει να έχουμε το μάτια μας ανοιχτά. Ο SARS για παράδειγμα ήταν πολύ επικίνδυνος, ήρθε και έφυγε ξαφνικά, δεν ξέρουμε αν είναι κοντά μας ακόμη και αν εξελίσσεται αυτή τη στιγμή. Είναι πολλά τα στελέχη ιών που χρειάζονται προσοχή και παρακολούθηση.

Σε ότι αφορά τον εμβολιασμό ο Jefferson αναφέρει ότι δεν είναι σίγουρο ότι τα εμβόλια θα μας προστατεύσουν. Κατ' αρχήν ένα εμβόλιο κατά του ιού της γρίπης δεν θα μπορεί να μας προστατεύσει κατά των πολυάριθμων άλλων στελεχών που απλά έχουν τα ίδια συμπτώματα. Από την άλλη μεριά, μέχρι να βγει ένα πιθανό τέτοιο εμβόλιο ο ιός μπορεί να έχει μεταλλαχθεί. Κάποιες σοβαρές έρευνες άλλωστε δείχνουν ότι τέτοια εμβόλια λειτουργούν σε νέους και υγιείς ανθρώπους και όχι σε παιδιά και ηλικιωμένους παρόλο που τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι είναι εκείνοι που χρειάζονται την προστασία.

Αντί λοιπόν τα κράτη να μπαίνουν στο παιχνίδι της συγκέντρωσης αποθεμάτων εμβολίων θα έπρεπε να καταβάλουν προσπάθειες για να μάθουν τα παιδιά να πλένουν συνέχεια τα χέρια τους, αν γίνεται και μετά από κάθε μάθημα, και να εγκαταστήσουν εκατοντάδες λεκάνες πλυσίματος σε κάθε αεροδρόμιο υποχρεώνοντας τους ταξιδιώτες να πλένουν τα χέρια τους, ακόμη και τοποθετώντας ουδέτερες χρωματικές ουσίες στο νερό!

Συνεπώς με βάση τα παραπάνω που λέει ο Jefferson νομίζω ότι:

Μπορεί να υπάρχουν εταιρείες που εμπορεύονται τον φόβο μας, δεν σημαίνει όμως ότι δεν κινδυνεύουμε από τους ιούς, μπορούν να συμβαίνουν και τα δύο ταυτόχρονα. Οι συνθήκες υγιεινής σήμερα είναι πολύ καλύτερες από ότι πριν από 100 και 300 χρόνια αλλά οι άνθρωποι έχουν κάνει κατάχρηση αντιικών φαρμάκων έχοντας εξασθενήσει το ανοσοποιητικό τους σύστημα, οι ιοί πιθανά έχουν προσαρμοστεί στις καλύτερες συνθήκες υγιεινής ενώ η μετάδοση των ιών είναι πλέον πανεύκολη λόγω των αεροπλάνων, του τουρισμού κτλ. Παράλληλα, το ανθρώπινο είδος, με τον πληθυσμό του να έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία 100 χρόνια, αποτελεί έναν πολύ εύκολο ξενιστή.

Οι ασθένειες δε νομίζω ότι είναι μόνο τυχαίες. Πιστεύω ότι σε φάσεις στρες της ανθρωπότητας οι ιοί μας βρίσκουν "μπόσικους".

Πηγή:
Spiegel

Reblog this post [with Zemanta]

Κυριακή, 16 Αυγούστου 2009

Το επιχείρημα της προσομοίωσης

Την ταινία MATRIX νομίζω ότι την έχουν δει οι περισσότεροι. Συνοπτικά να αναφέρω ότι η ταινία περιγράφει ένα μέλλον όπου ο κόσμος όλος είναι ψεύτικος, μια προσημείωση σε έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή που έχει εμφυτευθεί στα κεφάλια ανθρώπων σε καταστολή (Εδώ το προηγούμενο πόστ μου για το MATRIX) οι οποίοι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν ότι είναι ναρκωμένοι αλλά νομίζουν ότι ζουν κανονικά.

Ο Descartes πριν από περίπου 400 χρόνια το είχε θέσει πολύ σωστά, και ήταν ο πρώτος που το έθεσε έτσι. Στον περίφημο και καταπληκτικό έργο του "Λόγος περι της Μεθόδου" ο Καρτέσιος προσπαθώντας να στερεώσει την ερευνητική του μέθοδο περιγράφει γιατί θα πρέπει να αμφιβάλουμε για όλα, ακόμη και για την ίδια την ύπαρξή μας. Τι μας διαβεβαιώνει λέει ο Καρτέσιος ότι όλα όσα ζούμε κάθε μέρα δεν είναι απλά ένα όνειρο από το οποίο κάποτε θα ξυπνήσουμε; Τι είναι αυτό το μόνο για το οποίο θα πρέπει να είμαστε σίγουροι; Το ότι επειδή σκεφτόμαστε υπάρχουμε, απάντησε.

Αυτό όμως δεν περιγράφει το που και το πώς υπάρχουμε. Το ότι υπάρχουμε δεν μας λέει πολλά. Θα μπορούσε δηλαδή να ισχύει στην πραγματικότητα το σενάριο του Matrix; Ο Καρτέσιος ορίζοντας την αμφιβολία σε όλες τις δυνατές διαστάσεις ανοίγει τους ασκούς του Αιόλου που θα βγάλουν τον κόσμο από το Μεσαίωνα. Εφόσον πρέπει να αμφιβάλουμε ακόμη και για το ότι υπάρχουμε τότε θα πρέπει να αμφιβάλλουμε για όλα. Πόσο μάλλον για τις καθημερινές μας γνώμες!

Ο μόνος τρόπος που κατάφερε ο Καρτέρσιος να περιορίσει σε ορισμένα όρια την αμφιβολία μας και να πει ότι όχι μόνο υπάρχουμε αλλά και ότι ζούμε εδώ και όχι σε ένα όνειρο ήταν οι προϋποθέσεις, δηλαδή στη συγκεκριμένη περίπτωση ο Θεός. Χωρίς την παράμετρο του θεού όλα θα ήταν δυνατά και τίποτα δεν θα ήταν σίγουρο. Εφόσον λοιπόν σήμερα ξέρουμε ότι ο θεός δεν υπάρχει τότε όλα είναι δυνατά! Έτσι η Φιλοσοφία του Νου έχει αρχίσει να "οργιάζει" τα τελευταία χρόνια αναφερόμενη σε πράγματα που κάποιες φορές είναι ασύλληπτα ενώ άλλες φορές αρκετά πρακτικά που σχετίζονται με ανακαλύψεις για τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Ο Ray Kurzweil εφευρέτης, επιχειρηματίας και επίτιμος διδάκτορας καμιά δεκαριά πανεπιστημίων αναφέρει ότι μέσα στα επόμενα 50 χρόνια οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές θα αποκτήσουν άπειρη υπολογιστική ισχύ.



Εμείς ας υποθέσουμε ότι αυτό θα συμβεί όχι σε 50 χρόνια αλλά κάποτε, οποτεδήποτε στο μακρινό μέλλον. Τον ανθρώπινο πολιτισμό που θα έχει στη διάθεσή του άπειρη υπολογιστική ισχύ τον ονομάζουμε "Μετα-ανθρώπινο" γιατί αυτός ο πολιτισμός διαθέτοντας άπειρη υπολογιστική ισχύ θα μπορεί να κάνει ασύλληπτα για εμάς πράγματα.

Σύμφωνα με τον Nick Bostrom καθηγητή φιλοσοφίας στην Οξφόρδη θα πρέπει μια από τις τρεις παρακάτω προτάσεις να είναι σωστές:

1. Είναι πολύ πιθανό το ανθρώπινο είδος να εξαφανιστεί πριν φτάσει σε ένα "μετα-ανθρώπινο" στάδιο.
2. Κάθε μετα-ανθρώπινος πολιτισμός είναι εξαιρετικά απίθανο να θέλει να έχει σημαντικό αριθμό προσομοιώσεων της εξελικτικής του διαδικασίας.
3. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι ζούμε μέσα σε μια προσομοίωση υπολογιστή. (Όπως δηλαδή στο Matrix ή όπως υποθέτει η φιλοσοφική αμφιβολία του Descartes χωρίς τον θεό.)

Στην πρώτη πρόταση αν ο πλανήτης καταστραφεί τότε δεν έχουμε να υποθέσουμε το οτιδήποτε. Τελεία και παύλα.

Αν όμως επιβιώσουμε για πολλά εκατομμύρια χρόνια ακόμη, τότε η άπειρη υπολογιστική δύναμη που θα είναι στα χέρια του ανθρώπινου πολιτισμού θα του δώσει άπειρες δυνατότητες. Μια από αυτές τις δυνατότητες είναι να κάνει προσομοιώσεις της ανθρώπινης ιστορίας με τους τότε ηλεκτρονικούς υπολογιστές να δημιουργούν μια εικονική πραγματικότητα για κάθε ιστορική υπόθεση που θα κάνουν, και εφόσον η υπολογιστική δύναμη θα είναι άπειρη θα μπορούσε κάθε άνθρωπος της μελλοντικής προσομοίωσης να έχει κανονική νοημοσύνη και συνείδηση όπως έχουμε εμείς σήμερα. Όπως δηλαδή είχε συνείδηση ο κακός πράκτορας Σμίθ στο Matrix.

Οι άνθρωποι αυτών των προσομοιώσεων θα ζούσαν σε έναν κόσμο που θα θεωρούσαν πραγματικό όσο και οι άνθρωποι του matrix.

Εδώ πρέπει να κάνουμε μια διευκρίνηση. Το φαινόμενο της συνείδησης δεν χρειάζεται τον βιολογικό ιστό για να δημιουργηθεί. Σύμφωνα με τη Φιλοσοφία του Νου και τις αρχές της υποστρωματικής ανεξαρτησίας η συνείδηση χρειάζεται γνώση, ισχύ επεξεργασίας (όπως έχει ο ανθρώπινος εγκέφαλος), νοητική οργάνωση και άλλα. Δεν χρειάζεται όμως τον βιολογικό ιστό. Η συνείδηση θα μπορούσε να δημιουργηθεί κάλλιστα με συστατικό τη σιλικόνη των ηλεκτρονικών κυκλωμάτων.

Εφόσον λοιπόν θα μπορούν να υπάρξουν έλλογες οντότητες μέσα σε προγράμματα προσομοίωσης που θα θεωρούν τους εαυτούς τους πραγματικούς λόγω της τεχνητής συνείδησης που θα μπορεί να παράγει η άπειρη υπολογιστική δύναμη και θα ζουν δήθεν ελεύθερες ζωές θα πρέπει να σκεφτούμε αν οι άνθρωποι ενός μετα-ανθρώπινου πολιτισμού θα επιθυμούσαν πράγματι να δημιουργήσουν τέτοιους κόσμους. Ίσως όχι, κάτι που θα μας οδηγούσε στην πρόταση 2.

Αν όμως υποθέσουμε ότι εφόσον αυτές οι προσομοιώσεις θα είναι τεχνικά δυνατές τότε θα μπορούσαν θεωρητικά οι μετα-ανθρώπινοι πολιτισμοί να πειραματίζονται με αυτές. Θα υπήρχαν π.χ. χομπίστες, επιστήμονες,μαθητές κτλ που θα διεξήγαγαν για διασκέδαση, πειραματισμό κτλ ανάλογες προσομοιώσεις. Έτσι ενώ σήμερα ζούμε 6 δις άνθρωποι στο 2009 νομίζοντας ότι είμαστε αληθινοί και έχουμε βιολογική υπόσταση θα μπορούσαν να υπάρχουν άλλα 6 τρισεκατομμύρια άνθρωποι μόνο στο έτος 2009 που πιστεύουν ότι είναι το ίδιο αληθινοί με εμάς, δημιουργήματα όλοι μηχανών άπειρης υπολογιστικής δύναμης που μας δίνουν συνείδηση ενώ στην ουσία είναι πειράματα παιδιών μιας άλλης εποχής.

Αν βέβαια αυτό δεν συμβεί ποτέ τότε σημαίνει ότι οι μετα-ανθρώπινες κοινωνίες δεν θα έχουν ενδιαφέρον να κάνουν κάτι τέτοιο, ή ο ανθρώπινος πολιτισμός θα καταστραφεί πριν αποκτήσει άπειρη υπολογιστική δύναμη, κάτι που σήμερα θεωρούμε ότι θα γίνει πολύ σύντομα. Δεν είναι λοιπόν απαραίτητο ότι ισχύει η πρόταση 3, μπορεί να ισχύει η 1 ή η 2.

Το πράγμα αρχίζει να περιπλέκεται αν υποθέσουμε ότι αυτοί οι προσομοιωμένοι πολιτισμοί συνεχίσουν να εξελίσσονται όπως ο αρχικός μη προσομοιωμένος. Αυτός λοιπόν ο ψεύτικος πολιτισμός θα συνεχίσει να εξελίσσεται εικονικά από μόνος του μέχρι να δημιουργήσει και αυτός τις δικές του προσομοιώσεις. Οι υπολογιστές που θα δημιουργούσε ένα εικονικός ανθρώπινος πολιτισμός θα αποτελούσαν "εικονικά μηχανήματα". Πράγματι τα Web Applets για παράδειγμα σήμερα βασίζονται στη Java και λειτουργούν μέσα σε ένα εικονικό μηχάνημα που προσομοιάζει τη λειτουργία ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή μέσα στον πραγματικό μας υπολογιστή.

Αν όμως οι προσομοιώσεις των μετα-ανθρώπων φτιάξουν δικές τους προσομοιώσεις τότε αυτό θα ήταν ένα επιχείρημα ενάντια των προτάσεων 1 και 2 και συνεπώς οι μετα-άνθρωποι θα έπρεπε να υποψιαστούν ότι και αυτοί αποτελούν προσομοίωση!

Αυτό το πολυεπίπεδο της πραγματικότητας είναι κάτι που πραγματεύεται η ταινία "Το δέκατο τρίτο πάτωμα" (The Thirteenth Floor).

Μια σκοτεινή παραλλαγή αυτών των προσομοιώσεων θα ήταν η προσομοίωση μόνο ενός έλλογου ανθρώπου με συνείδηση ενώ οι υπόλοιποι γύρω του μέσα στην προσομοίωση θα ήταν απλά μαριονέτες ή προσομοιώσεις "σκιές". Ίσως μάλιστα σε κάποιες από τις ατομικές προσομοιώσεις τα προσομοιωμένα άτομα να λάμβαναν άλλες μνήμες και άλλα "στοιχεία" από αυτά που θα είχαν αν η προσομοίωση ήταν πιο ρεαλιστική.

Σε κάθε περίπτωση ισχύος της πρότασης 3 αυτό δεν επηρεάζει τη ζωή μας ιδιαίτερα. Η μελέτη του σύμπαντος θα μπορούσε να μας κάνει να μάθουμε περισσότερα για τα κίνητρα των μετα-ανθρώπων που μας δημιούργησαν.

Τα παραπάνω νοητικά πειράματα και σκέψεις θα μπορούσαν να αποτελούν συνολικά μια προσομοίωση της πιθανότητας ύπαρξης θεού, όπου θεό θα ονομάζαμε τα όντα του ανώτερου επιπέδου από εμάς (πραγματικά ή προσομοιωμένα και αυτά) που διεξάγουν πειράματα δημιουργώντας εμάς και τα οποία τα έχουν δημιουργήσει και αυτά σε μια προσομοίωση και πάει λέγοντας.

Το φιλοσοφικό επιχείρημα της προσομοίωσης μπορείτε να το διαβάσετε στο βιβλίο "Πάρε το κόκκινο χάπι", εκδόσεις publish, σσ. 267-276 του Ν.Bostrom. Για τον Καρτέσιο διαβάστε το "Λόγο Περι της Μεθόδου" από τις εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 1976 που αποτελεί την αφετηρία κάθε φιλοσοφικής σκέψης. Η ταινία το 13ο πάτωμα περιγράφει ακριβώς το επιχείρημα της προσομοίωσης με το οποίο "παίζει" ο Bostrom.

Αν σαλτάρατε με όλα τα παραπάνω και δεν καταλάβατε τι λέω μου αρκεί να καταλάβετε ότι τα παραπάνω είναι νοητικά φιλοσοφικά παιχνίδια. Υπάρχουν όμως πολλά ουσιαστικά πράγματα στη φιλοσοφία του νου και στις νέες ανακαλύψεις που ξεδιπλώνουν μπροστά στα μάτια μας τη φύση του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Διασχίζοντας τον Ατλαντικό με πλοίο

Αντί να στριμώχνεστε καλοκαιριάτικα μέσα σε "μαούνες" και σκυλοπνίχτες 40 ετών τσιμεντομένoυς στις καρίνες για να πάτε σε ένα πολυπληθές νησάκι μπορείτε καλύτερα διαθέτοντας το διπλάσιο ή και πενταπλάσιο ποσό να κάνετε ένα υπερατλαντικό ταξίδι.

Το ταξίδι ξεκινάει από το Σαουθάμπτον στα νότια της Αγγλία όπου είναι η βάση του Queen Mary 2 ενός υπερπολυτελούς κρουαζιερόπλοιου φτιαγμένο για κύματα 30 μέτρων και διαμονή με άνεση που δεν φαντάζεστε.

Το καράβι αναχωρεί μεθαύριο Δευτέρα 17 Αυγούστου στις 16.30 οπότε πρέπει να βιαστείτε, αλλιώς θα πρέπει να περιμένετε μέχρι τις 29 Αυγούστου που φεύγει το επόμενο δρομολόγιο και το οποίο όμως έχει λίγο χαμηλότερες τιμές.

Το ταξίδι κρατάει 6 περίπου μέρες χωρίς βέβαια να πιάσετε κανένα λιμάνι. Ταξιδεύετε στη μέση του Ατλαντικού Ωκεανού.


Μιλάμε για μια τεράστια απόσταση που κάνει τα δρομολόγια που κάνουν τα δικά μας πλοία να μοιάζουν δρομολόγια μέσα σε λίμνη.

Βέβαια ο κόπος αξίζει γιατί όταν θα φτάσετε στη Νέα Υόρκη μετά από 6 μέρες και νύχτες η συγκίνησή σας θα είναι μεγάλη όταν αντικρίσετε το άγαλμα της ελευθερίας.



Μη φανταστείτε βέβαια ότι θα είσαστε κουρασμένοι όταν φτάσετε, το πλοίο διαθέτει όλα τα κομφόρ για να κρατήσει τη ζωτικότητά σας σε υψηλά επίπεδα. Διαθέτει βιβλιοθήκη (δυστυχώς μόνο με 8,000 βιβλία), θέατρο, καζίνο, γυμναστήρια, καμιά δεκαριά εστιατόρια και άλλες είκοσι καφετέριες, παιδική χαρά, πισίνες, πλανητάριο, καταστήματα, βιβλιοπωλεία, αίθουσα τέχνης με έργα των Νταλί, Πικάσο κτλ και πολλά άλλα. Για παράδειγμα γίνονται διαλέξεις από πρόσωπα εγνωσμένου κύρους ή ακαδημαϊκούς για διάφορα θέματα γενικού ενδιαφέροντος και διοργανώνονται εργαστήρια από θεατρικές ομάδες και άλλα τέτοια ωραία.

Αν παρόλες αυτές τις ανέσεις εσείς ενδιαφέρεστε ακόμη να ρίχνετε πετονιά για να πιάνεται τόνους από την πίσω μεριά του πλοίου τότε μάλλον θα πρέπει να έρθετε σε συμφωνία με κάποιον εφοπλιστή για να σας αφήσει να ταξιδέψετε με κάποιο φορτηγό πλοίο του όπως κάνει ο ευρωβουλευτής Γιάννης Μαρίνος χρόνια τώρα και του βγαίνει και πιο οικονομικά.

Σας διαβεβαιώ όμως ότι δεν θα χρειαστείτε και πολλές από τις ανέσεις του πλοίου αφού θα μπορείτε να βρείτε την ησυχία σας στο ιδιωτικό σας μπαλκόνι καθισμένος στην ξαπλώστρα και απολαμβάνοντας τη θέα και τους ήχους του ωκεανού διαβάζοντας βιβλία ή απλά κοιτώντας τον ωκεανό....


Η παραπάνω π.χ. "καμπίνα" κοστίζει περίπου 180 ευρώ κάθε μέρα επί 7. Συγκρίσιμο ποσό με διακοπές σε ένα πολύ καλό ξενοδοχείο.

Νομίζω ότι η παραπάνω πρόταση δεν ανήκει στην κατηγορία της κρουαζιέρας. Το να διασχίσεις τον Ατλαντικό Ωκεανό πάνω στο Queen Mary2 είναι μια νέα κατηγορία διακοπών από μόνη της. Μην ξεχνάτε ότι μετά που θα δείτε το άγαλμα της ελευθερίας και θα προσκυνήσετε στο ναό του χρήματος έχετε και τον γυρισμό....

Ένα ηρωικό ταξίδι για πολύ λίγους.

Για περισσότερες πληροφορίες δείτε εδώ.