Πιστεύω ότι ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα είναι να ξεχωρίσει κάποιος 10 από τις χειρότερες πολυεθνικές παγκοσμίως.
Αντιγράφω από το blog
εδώ"Τι χρονιά για επιχειρηματική εγκληματικότητα και παρανομία!
Όταν συντάσσαμε τη λίστα με τις 10 χειρότερες (πολυεθνικά) εταιρείες του 2008, εύκολα θα μπορούσαμε να περιοριστούμε στις επιχειρήσεις της Wall Street.
Αλλά κι ο υπόλοιπος επιχειρηματικός τομέας δεν επέδειξε καλύτερη συμπεριφορά κατά τη διάρκεια του 2008 και δε θα θέλαμε να ξεφύγει από τον έλεγχό μας.
Έτσι, κρατώντας την παράδοση να επισημαίνουμε διάφορες μορφές επιχειρηματικών παραπτωμάτων, συμπεριλάβαμε μόνο μία χρηματοοικονομική εταιρία στις 10 χειρότερες.
Εδώ, με αλφαβητική σειρά, παρουσιάζονται οι 10 χειρότερες επιχειρήσεις του 2008.
(Ολόκληρη η λίστα βρίσκεται εδώ:
http://www.multinationalmonitor.org/mm2008/112008/weissman.html)
AIG: Λεφτά για το τίποταΣίγουρα, δεν υπάρχει μόνο ένας υπεύθυνος για την τρέχουσα παγκόσμια οικονομική κρίση. Αλλά αν έπρεπε να διαλέξω μία και μόνο υπεύθυνη εταιρεία, υπάρχει ένας πολύ ισχυρός λόγος για να επέλεγα την AIG (American International Group), η οποία έχει ήδη απορροφήσει πάνω από 150 δις δολάρια από εισφορές φορολογουμένων. Πουλώντας χρηματιστηριακά προϊόντα (credit default swaps) η AIG ουσιαστικά εισέπραττε «ασφάλιστρα κινδύνου» με τη γελοία παραδοχή ότι δεν θα πλήρωνε ποτέ για μια αποτυχία - πόσο μάλλον όταν η κατάρρευση του συνόλου της αγοράς ήταν εξασφαλισμένη. Όταν η πραγματικότητα εδραιώνεται, η οροφή καταρρέει.
CARGILL: Αισχροκέρδεια στην αγορά τροφίμωνΌταν οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν στα τέλη του 2007 και στις αρχές του 2008, οι χώρες και οι φτωχοί καταναλωτές βρέθηκαν στο έλεος της παγκόσμιας αγοράς και των γιγάντιων εταιρειών εμπορίου που κυριαρχούν. Ενώ η πείνα αυξανόταν κι εξεγέρσεις για τρόφιμα ξεσπούσαν σ' όλο τον κόσμο, η Cargill είδε τα κέρδη της, μόνο το δεύτερο τρίμηνο του 2008, να αυξάνονται και να φτάνουν πάνω από 1 δις δολάρια.
Σε μια ανταγωνιστική αγορά, θα μπορούσε μια εταιρία που κάνει το μεσάζοντα στο εμπόριο σιτηρών να έχει κέρδη; Το παγκόσμιο εμπόριο σιτηρών, όμως, δεν είναι ανταγωνιστικό και το νομικό καθεστώς της παγκόσμιας οικονομίας – όπως έχει διαμορφωθεί κατ' εντολή της Cargill και των παρατρεχάμενών της – διασφαλίζει ότι οι φτωχές χώρες θα πρέπει να εξαρτώνται και να είναι στο έλεος των εταιριών που εμπορεύονται τα σιτηρά παγκοσμίως.
CHEVRON: «Δεν μπορούμε να αφήσουμε μικρές χώρες να τα βάλουν με τις μεγάλες εταιρείες». Το 2001, η Chevron απολάμβανε τα έσοδα από την εξαγορά της Texaco αλλά ήταν λιγότερο πρόθυμη να αναλάβει και την ευθύνη για τις οικολογικές καταστροφές και τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων για τις οποίες ευθυνόταν.
Το 1993, 30..000 αυτόχθονες κάτοικοι του Εκουαδόρ προσέφυγαν στα δικαστήρια των ΗΠΑ υποστηρίζοντας ότι η Texaco, πάνω από 20 χρόνια, δηλητηρίαζε τη γη τους και τις πλωτές διόδους στις οποίες βασίζονται, αφήνοντας δισεκατομμύρια γαλόνια πετρελαίου να διαχέονται κι εκατοντάδες λάκκους αποβλήτων ακάλυπτους. Η Chevron απομάκρυνε την υπόθεση από τα δικαστήρια των ΗΠΑ με το αιτιολογικό ότι η προσφυγή στη δικαιοσύνη θα πρέπει να γίνει στον Ισημερινό, πιο κοντά δηλαδή στο σημείο όπου σημειώθηκε η υποτιθέμενη βλάβη. Αλλά τώρα η υπόθεση εξελίσσεται άσχημα για τη Chevron στον Ισημερινό και μπορεί να της κοστίσει πάνω από 7 δις δολάρια. Έτσι, η εταιρεία έχει ενεργοποιήσει το Γραφείο Εμπορίου των ΗΠΑ ώστε να επιβάλει εμπορικές κυρώσεις στο Εκουαδόρ σε περίπτωση που η κυβέρνηση δεν αποσύρει την υπόθεση.
"Δεν μπορούμε να αφήσουμε μικρές χώρες να τα βάλουν με τις μεγάλες εταιρείες μ' αυτό τον τρόπο – εταιρείες που έχουν κάνει μεγάλες επενδύσεις σε ολόκληρο τον κόσμο», δήλωσε τον Αύγουστο στο Newsweek κάποιος προσκείμενος στη Chevron. (Η Chevron στη συνέχεια ανέφερε ότι οι δηλώσεις αυτές δεν την αντιπροσωπεύουν).
CONSTELLATION ENERGY: Επενδύσεις στα πυρηνικά
Αν και είναι πολύ επικίνδυνη, πολύ ακριβή και πολύ συγκεντρωτική για να χρησιμοποιείται στην παραγωγή ενέργειας, η πυρηνική ενέργεια δε θα εγκαταλειφθεί, χάρη στους κατασκευαστές πυρηνικού εξοπλισμού που βρίσκουν συνεχώς τρόπους να κάνουν τον κόσμο να πληρώνει.
Ο όμιλος Constellation Energy, που διαχειρίζεται τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Calvert Cliffs στο Μέριλαντ και πρόσφατα είχε αναμειχθεί σε ένα σχέδιο ώστε να μετακυλήσει το κόστος στους καταναλωτές του Μέριλαντ, σχεδιάζει να κατασκευάσει ένα νέο αντιδραστήρα στο Calvert Cliffs, τον πρώτο νέο αντιδραστήρα που θα κατασκευαστεί στις ΗΠΑ έπειτα από το ατύχημα στο Three Mile Island το 1979.
Η εταιρία προσανατολίζεται να εκμεταλλευτεί τους ευνοϊκούς όρους της νομοθετικής πράξης για την ενέργεια (2005 Energy Act) και να πάρει δάνεια με εγγυήσεις από την αμερικανική κυβέρνηση για την κατασκευή του αντιδραστήρα. Η εταιρία αναγνωρίζει ότι δε θα μπορούσε να προχωρήσει στην κατασκευή χωρίς την κυβερνητικές εγγυήσεις.
CNPC: Βία προερχόμενη από πετρελαϊκά συμφέροντα στο Νταρφούρ
Το Σουδάν κατόρθωσε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις και να αποφύγει τις κυρώσεις για τη σφαγή που διέπραξε στο Νταρφούρ, χάρη στην υποστήριξη που απολαμβάνει από την Κίνα, εξαιτίας της σχέσης του με τα κινεζικά πετρέλαια (Chinese National Petroleum Corporation, CNPC)..
«Η σχέση της CNPC και του Σουδάν είναι σχέση συμβίωσης», σημειώνεται στην έκθεση «Επενδύοντας στην τραγωδία» της οργάνωσης Human Rights First που δημοσιεύτηκε το Μάρτιο του 2008. «Δεν είναι μόνο η CNPC ο μεγαλύτερος επενδυτής στο Σουδάν στον πετρελαϊκό τομέα, αλλά και το Σουδάν είναι η μεγαλύτερη αγορά της CNPC στο εξωτερικό».
Το πετρέλαιο έχει πυροδοτήσει τη βία στο Νταρφούρ. «Η κερδοφορία στον πετρελαϊκό τομέα του Σουδάν εξελίχθηκε χρονικά παράλληλα με τη βία στο Darfur», αναφέρει η Human Rights First.
DOLE: Η πικρή γεύση του Ανανά
Η προσπάθεια μεταρρύθμισης της γης στις Φιλιππίνες το 1998 αποκαλύφτηκε ότι ήταν απάτη. Οι γαιοκτήμονες, που συμμετείχαν στο προσχέδιο νόμου, εφεύραν τρόπους να παρακάμψουν τον ουσιαστικό σκοπό του. Οι εργαζόμενοι στις φυτείες ανανά της Dole είναι κάποιοι απ' αυτούς που πλήρωσαν το τίμημα.
Στο πλαίσιο της αγροτικής μεταρρύθμισης, η γη που άνηκε στη Dole μοιράστηκε ανάμεσα στους εργαζόμενους και σε άλλους που είχαν απαιτήσεις επί της γης πριν από την εμφάνιση του κολοσσού. Ωστόσο, οι πλούσιοι ιδιοκτήτες γης ελίχθηκαν ώστε να πάρουν τον έλεγχο των συνεταιρισμών των εργαζομένων που ήταν υποχρεωμένοι να σχηματίσουν, εξηγεί σε μια έκθεση του Οκτωβρίου το διεθνές φόρουμ για τα εργασιακά δικαιώματα (International Labor Rights Forum, ILRF) που εδρεύει στην Ουάσινγκτον. Η Dole συνέτριψε τους κανονικούς εργαζόμενους και τους αντικατέστησε με συμβασιούχους. Οι συμβασιούχοι πληρώνονται λιγότερα από το όριο και κερδίζουν σχεδόν 1,85 δολάρια τη μέρα, σύμφωνα με το ILRF.
GE: Δημιουργική λογιστική
Τον Ιούνιο, ο πρώην ρεπόρτερ των New York Times, Ντέιβιντ Τζόνστον, δημοσιοποίησε εσωτερικά έγγραφα της General Electrics όπου φαίνεται ότι η εταιρία είχε εμπλακεί σε μια μακροχρόνια προσπάθεια να αποφύγει την καταβολή φόρων. Σε μια μακροσκελή αναφορά στην Tax Notes International, ο Τζόνστον αναφέρεται στα τιμολόγια μιας θυγατρικής της GE τα οποία εμφανίζουν ύποπτα μεγάλο όγκο πωλήσεων συσκευών φωτισμού σε ελαφρώς κατοικημένες περιοχές του Αμαζονίου. Οι πωλήσεις αυτές αποφεύγουν τους υψηλότερους φόρους (ΦΠΑ) των αστικών περιοχών, όπου οι πωλήσεις θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερες.
Ο Τζόνστον αναφέρει ότι οι διαφεύγοντες φόροι, σύμφωνα με τα εσωτερικά έγγραφα που εξέτασε, φαίνεται να είναι λιγότεροι από 100 εκατομμύρια δολάρια, αλλά εικάζει ότι το όλο σχέδιο θα μπορούσε να αφορά πολύ μεγαλύτερα ποσά.
Ο Τζόνστον δεν αποκαλύπτει την πηγή που του έδωσε τα εσωτερικά έγγραφα της GE, αλλά η εταιρία ισχυρίζεται ότι ήταν μια πρώην δικηγόρος της εταιρίας, η Αντριάνα Κόεκ. Η GE είχε απολύσει την Κόεκ τον Ιανουάριο του 2007 για «λόγους επιδόσεων», όπως λέει.
IMPERIAL SUGAR: 14 Νεκροί
Στις 7 Φεβρουαρίου, μια έκρηξη συγκλόνισε το εργοστάσιο Imperial Sugar στο Port Wentworth, της Τζόρτζια. Ημέρες αργότερα, όταν η φωτιά τελικά έσβησε και οι εργασίες έρευνας και διάσωσης ολοκληρώθηκαν, ο φοβερός απολογισμός έγινε τελικά γνωστός: 14 νεκροί και δεκάδες τραυματίες με σοβαρά εγκαύματα. Όπως και με όλα σχεδόν τα βιομηχανικά ατυχήματα, αποδεικνύεται ότι η τραγωδία θα μπορούσε να αποφευχθεί. Η αιτία ήταν συσσωρευμένη σκόνη ζάχαρης, που όπως και άλλες μορφές της σκόνης, είναι εξαιρετικά εύφλεκτη.
Ένα μήνα μετά την έκρηξη στο Port Wentworth, επιθεωρητές Επαγγελματικής Ασφάλειας και Υγείας (OSHA) πραγματοποίησαν έρευνα σε ένα άλλο εργοστάσιο της Imperial Sugar, στο Γκράμερσι της Λουιζιάνα και βρήκαν από 1/4 μέχρι και 2 ίντσες σκόνης σε ηλεκτρικά καλώδια και σε μηχανήματα και έως 48 ίντσες στους ορόφους που βρίσκονται οι αίθουσες εργασίας.
Η Imperial Sugar προφανώς και γνώριζε τις συνθήκες στα εργοστάσιά της. Είχε μάλιστα λάβει ορισμένα μέτρα για τον καθαρισμό πριν από την έκρηξη. Η εταιρεία είχε αναθέσει το Νοέμβριο του 2007 τις εργασίες καθαρισμού σε ένα νέο αντιπρόεδρο, ο οποίος έλαβε ορισμένα σημαντικά μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών. Αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό. Ο αντιπρόεδρος ανέφερε σε μία επιτροπή του Κογκρέσου ότι η διοίκηση τού είχε ζητήσει να μετριάσει τα αιτήματά του για άμεσες ενέργειες.
PHILIP MORRIS INTERNATIONAL: Απελευθερωμένη
Η παλιά Philip Morris δεν υπάρχει πλέον. Το Μάρτιο, η εταιρεία επίσημα χωρίστηκε σε δύο ξεχωριστές οντότητες: τη Philip Morris USA, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της μητρικής εταιρείας Altria, καθώς και της Philip Morris International. Η Philip Morris USA πουλάει Marlboro και άλλα τσιγάρα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Philip Morris International ποδοπατά τον υπόλοιπο κόσμο.
Η Philip Morris International έχει ήδη κάνει εμφανή τα αρχικά της σχέδια να ανατρέψει τις πιο σημαντικές πολιτικές για τη μείωση του καπνίσματος και τις επιπτώσεις από ασθένειες που σχετίζονται με το κάπνισμα (5 εκατομμύρια ζωές ετησίως). Η εταιρεία έχει ανακοινώσει σχέδια για μια νέα σειρά από προϊόντα, συσκευασίες και τακτικές μάρκετινγκ τα οποία είναι σχεδιασμένα για να υπονομεύσουν τους κανόνες απαγόρευσης του καπνίσματος στους χώρους εργασίας, να πατάξουν τους φόρους στον καπνό, να προσφέρουν τσιγάρα με γεύσεις (που όπως αναμένεται θα απευθύνονται στους νέους) και να ξεπεράσουν περιορισμούς στο μάρκετινγκ.
ROCHE: "Το να σώζουμε ζωές δεν είναι δική μας δουλειά "
Η ελβετική εταιρεία Roche διοχετεύει στην αγορά μια σειρά από φάρμακα που σχετίζονται με τον ιό HIV. Ένα από αυτά είναι το enfuvirtid και διοχετεύεται στη αγορά με την επωνυμία Fuzeon. Το Fuzeon προσέφερε στη Roche το 2007 266 εκατομμύρια δολάρια, αν και οι πωλήσεις σημείωσαν πτωτική τάση.
Η Roche χρεώνει 25.000 δολάρια το χρόνο για το Fuzeon και δεν προσφέρει έκπτωση στην τιμή για τις αναπτυσσόμενες χώρες.
Όπως και οι περισσότερες βιομηχανικές χώρες, η Κορέα διατηρεί μια μορφή ελέγχου των τιμών - το εθνικό σύστημα υγείας καθορίζει τις τιμές για τα φάρμακα. Το Υπουργείο Υγείας, Πρόνοιας και Οικογενειακών Υποθέσεων έχει καθορίσει τη τιμή του Fuzeon στα 18.000 δολάρια το χρόνο. Στην Κορέα, το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι περίπου το μισό σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Roche, αντί να παρέχει με κέρδος το Fuzeon αλλά στην τιμή που καθορίζει η Κορέα, αρνείται να της το διαθέσει.
Κορεάτες ακτιβιστές αναφέρουν ότι ο επικεφαλής της Roche στην Κορέα τους είπε: «Δεν ασχολούμαστε με τις επιχειρήσεις για να σώζουμε ζωές, αλλά για να κερδίζουμε χρήματα. Το να σώζουμε ζωές δεν είναι δική μας δουλειά».
Ο Robert Weissman είναι εκδότης της Multinational Monitor (
http://www.multinationalmonitor.org) που εδρεύει στην Ουάσινγκτον και διευθυντής του Essential Action (
http://www.essentialaction.org).
Μετάφραση: Σοφία Παπαγιαννάκη"