Μια εναλλακτική πρόταση διαβίωσης

Εδώ και καιρό μου έχουν καρφωθεί στο μυαλό κάποιες ιδέες και δεν λένε να με αφήσουν. Επειδή υπήρξα νεοφιλελεύθερος μπορώ να καταλάβω καλύτερα τι είναι εφικτό και τι όχι και έτσι δεν μπορούν εύκολα να με πείσουν όπως κάνουν π.χ. με πολλούς αριστερούς που τους μετατρέπουν σε δεκανίκια της οικονομικής εκμετάλλευσης.

Σκέφτομαι για παράδειγμα (πάντοτε με ρεαλιστικό και πρακτικό τρόπο) πώς είναι δυνατόν να υπάρχουν π.χ. στην Ελλάδα τόσες ανεκμετάλλευτες εκτάσεις και από την άλλη να υπάρχουν άνθρωποι χωρίς πρώτη κατοικία, άνθρωποι που ζούνε σε χαλάσματα ή πληρώνουν για ενοίκιο όλο τον μισθό τους έχοντας μετατραπεί πρακτικά σε κανονικούς δούλους.

Διάβασα σήμερα εδώ ότι σε μια κωμόπολη της Αυστραλίας νοικιάζουν σπίτια σε ανθρώπους από όλο τον κόσμο που θα πάνε να μείνουν εκεί με ένα δολάριο την εβδομάδα. Σκοπός τους βέβαια είναι να αναγεννήσουν μια περιοχή που πεθαίνει.

Κάτι τέτοιο έγινε από πολλούς μετανάστες και άλλους δυτικούς στην Ελλάδα που απέκτησαν σπίτια σε ερημωμένα ελληνικά χωριά των οποίων τα δημοτικά σχολεία λειτούργησαν για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια χάρη σε αυτούς τους μετανάστες.

Έχω ξανακάνει αυτή την ερώτηση και ξαναρωτάω και τώρα. Που θα ήταν το πρόβλημα αν δινόταν με την παρέμβαση του δημοσίου εκτάσεις σε βραχονησίδες, ακατοίκητα νησιά, έρημα χωριά και άλλες αγροτικές ή απομακρυσμένες περιοχές όπου οι χιλιάδες ενδιαφερόμενοι με την καθοδήγηση μηχανικών από το κράτος εργαζόταν και με προσωπική εργασία έφτιαχναν νέα χωριά και νέους οικισμούς.

Πολλά προβλήματα θα μπορούσαν να λυθούν. Κατ' αρχήν θα έπεφταν οι τιμές των ακινήτων σε όλη την Ελλάδα και έτσι θα αναζωπυρωνόταν η οικοδομική δραστηριότητα που αυτή τη στιγμή έχει οδηγήσει λόγω ύφεσης χιλιάδες τεχνίτες και οικοδόμους στην ανέχεια. Μια πτώση των τιμών θα οδηγούσε σε νέες αγορές σπιτιών, σε μείωση του αποθέματος οικοδομών και σε κατασκευή νέων. Αν το κράτος προσέφερε κάποιες χιλιάδες στρέμματα σε ανθρώπους που τα έχουν ανάγκη τότε θα έσπαγε τις τιμές και θα ξεκινούσε και πάλι η μηχανή της οικοδομής να κινείται.

Δεύτερον, θα μπορούσαν πολλά νησιά που είναι σήμερα ακατοίκητα να αξιοποιηθούν και να αποτελέσουν ενεργειακά πειράματα βιώσιμης ανάπτυξης με την χρήση της γεωθερμίας, της αιολικής ενέργειας, της κυματικής ενέργειας και των φωτοβολταϊκών. Θα μπορούσαν να επιδοτηθούν και από την ΕΕ και να αποτελέσουν ένα Ευρωπαϊκό πείραμα βιωσιμότητας. Αν μπορούσαν αυτοί να είναι ενεργειακά αυτόνομοι θα μπορούσαμε όλοι μας.

Τρίτον, θα ήταν σχετικά εύκολο κάτω από ορισμένες διαδικασίες και προϋποθέσεις να ενταχθούν στο συγκεκριμένο σχέδιο και οικονομικοί μετανάστες οι οποίοι θα συμπλήρωναν αιτήσεις στο διαδίκτυο από τις τριτοκοσμικές χώρες τους και όσοι επιλεγόταν θα ερχόντουσαν με αεροπλάνο και ένα μικρό κεφάλαιο που αντί να τους το φάνε οι δουλέμποροι θα το χρησιμοποιούσαν μαζί με την εργασία τους για να φτιάξουν κάτι στον οικισμό που θα είχαν κληρωθεί μετά την επιτυχή τους π.χ. αποφοίτηση από μαθήματα ελληνικών ή μαθήματα στην ευρωπαϊκή παιδεία κτλ.

Τέταρτον, όπως η χρηματοδότηση της κατασκευής εθνικών οδών πολλές φορές γίνεται με τα διόδια, έτσι και η οικονομική υποστήριξη τέτοιων σχεδίων θα χρηματοδοτούνταν και πάλι από τους πολίτες. Είτε με προσωπική εργασία στις κατασκευές, είτε με επιδοτήσεις για αγορές πρώτων υλών σε τιμές κόστους, είτε με δωρεάν εργασία για κάποια διαστήματα στα επαγγέλματά τους, είτε με την μονοπώληση των οικισμών για κάποιο διάστημα με κάποια συγκεκριμένα προϊόντα . Τα τουριστικά έσοδα θα μπορούσαν να είναι σημαντικό μέρος των προϋπολογισμών αν γινόταν ανάλογες προβλέψεις τουλάχιστον σε όσες περιοχές θα ήταν κατάλληλες. Η μακροπρόθεσμη οικονομική βιωσιμότητα κάθε σχεδίου εξαρτάται από τη σοβαρότητα των ανθρώπων που το σχεδιάζουν και το εκτελούν.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις στόχος δεν θα ήταν μόνο η "απορρόφηση" μεταναστών, ή η κάλυψη πρώτης κατοικίας για Έλληνες πολίτες ή μόνο η αναζωογόνηση εγκαταλελειμμένων περιοχών. Θα είναι κάτι παραπάνω, με τη δημιουργία πρότυπων οικισμών με άριστα σχέδια, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και φυσικό τρόπο ζωής. Ακόμη και στην οικονομική ανάπτυξη το μοντέλο θα ήταν ένα μοντέλο ανταλλαγής εργασίας με ενέχυρο τις κατοικίες και την κρατική οργάνωση που είναι απαραίτητη για την απαλλοτρίωση και διανομή κάποιων αρχικών πόρων, πρώτων υλών, σχεδίων κτλ.

Εκτός βέβαια και αν οι απαλλοτριώσεις, ο σχεδιασμός, οι πόροι κτλ μπορούσαν να γίνουν ή να διασφαλιστούν με τη συλλογική προσπάθεια.

Όλα αυτά μοιάζουν ιδανικοί παράδεισοι όπως αρέσκονται τώρα τελευταία να λένε πολλοί πρώην αριστεροί (τα δεκανίκια του συστήματος). Εγώ όμως δεν μιλάω για ιδανικούς παραδείσους, θα μπορούσαμε να δούμε έστω κάποιες κινήσεις προς την κατεύθυνση που περιγράφω. Που είναι όμως αυτές οι ελάχιστες κινήσεις, οι κινήσεις που δεν φτιάχνουν κανένα παράδεισο αλλά κάνουν ένα βηματάκι προς ένα καλύτερο μέλλον;

Άλλωστε μόνο όσοι είναι μπροστά σε πραγματικά μεγάλα αδιέξοδα θα επέλεγαν τέτοιες λύσεις. Αδιέξοδα σαν αυτά που αντιμετωπίζουν άνθρωποι του τρίτου κόσμου ή άνθρωποι στην Ελλάδα 3ης κατηγορίας. Δεν αφήνει έτσι εύκολα κάποιος την πόλη του και τους φίλους του, εκτός αν είναι πράγματι σε χοντρό αδιέξοδο. Και επειδή αυτοί οι άνθρωποι έχουν πληθύνει θα βρεθούν πολλοί εθελοντές. Σε καμία περίπτωση όμως τέτοιες λύσεις δεν φτιάχνουν ιδανικούς παραδείσους.

Εμένα όλα αυτά μου φαίνονται απολύτως λογικά. Δεν καταλαβαίνω γιατί πολλοί αντιδρούν τόσο άσχημα στα πιο προφανή πράγματα. Και όμως, όσο λογικά και προφανή και εύκολα είναι όσα περιγράφω παραπάνω, τόσο περισσότερα εμπόδια θα βρίσκουν, εμπόδια κυρίως ιδεολογικά.

Γιατί το μοντέλο που ζούμε σήμερα δεν βασίζεται στην ήπια ανάπτυξη, στο σεβασμό του περιβάλλοντος και στην ανταλλαγή εργασίας κάτω από συλλογικά σχέδια. Το μοντέλο που ζούμε δεν βασίζεται καν στις ανθρώπινες ανάγκες. Αντίθετα βασίζεται στην βίαιη ανάπτυξη που δεν σέβεται καθόλου το περιβάλλον, που παράγει υπερκέρδη για όσους κατέχουν μέσα παραγωγής και μεγάλες ιδιοκτησίες και μετατρέπει τους υπόλοιπους σε σκλάβους ή κάτι παρόμοιο ή ακόμη και κάτι χειρότερο που δεν έχει εφευρεθεί ακόμη η λέξη για να το περιγράψει.

Όσο υπάρχουν φιλόδοξες προσπάθειες προς κάποια τέτοια κατεύθυνση τόσο θα μειώνεται ο αριθμός των ανθρώπων σε απόγνωση, τόσο θα μειώνεται η εκμετάλλευση, και όσο μειώνεται η εκμετάλλευση τόσο οι μισθοί των υπολοίπων θα ανεβαίνουν και τα ιδιωτικά κέρδη θα προσγειώνονται σε πιο λογικά και ανθρώπινα πλαίσια, με στόχο πάντοτε τις ανάγκες των ανθρώπων και όχι αυτών που τους καταδυναστεύουν. .