Δευτέρα, 6 Φεβρουαρίου 2012

Προς μια κοινωνία αυτοαπασχολούμενων παραγωγών

Portrait of Thomas Jefferson by Rembrandt Peal...Image via Wikipedia
Σε αντίθεση με τον καπιταλισμό των πολυεθνικών εταιρειών και της εντατικοποίησης της παραγωγής υπάρχει και ο καπιταλισμός των αυτοαπασχολούμενων παραγωγών. Κάθε τι που μας φέρνει πιο κοντά στον καπιταλισμό των πολυεθνικών είναι καταδικαστέο και κάθε τι που μας φέρνει πιο κοντά στην αυτοαπασχόληση μας οδηγεί πιο κοντά σε έναν άλλο πιο ευγενή και πολιτισμένο τύπο κοινωνίας.

Είμαι βέβαιος ότι αν σήμερα ζούσαν οι κλασικοί φιλελεύθεροι θα αγανακτούσαν με τον καπιταλισμό των πολυεθνικών και όσα αυτός συνεπάγεται (σημείωση: την λέξη πολυεθνικές την έχω αντικαταστήσει στο λεξιλόγιό μου με τις λέξεις "μεγάλες εταιρείες").

Για παράδειγμα, ο Rousseau (Ρουσσό) υποστήριξε ότι η μεγάλη ιδιοκτησία είναι ενάντια στο φυσικό δίκαιο ενώ η μικρή ιδιοκτησία αποτελούσε το φυσικό δικαίωμα του παραγωγού.

Στο έργο του Rousseau "Λόγος περί της Ανισότητας" (1755) αναφέρει ότι μόνο ένα περιορισμένο δικαίωμα μπορεί να καταξιωθεί ηθικά, αντίθετα το απεριόριστο δικαίωμα στην ιδιοκτησία ήταν πηγή εκμετάλλευσης και ανελευθερίας, θέση που επαναλαμβάνεται και στο "Κοινωνικό Συμβόλαιο" (1762).

Διακόσια πενήντα χρόνια πριν από σήμερα ο Ρουσσό έλεγε ότι: "Μια αληθινή δημοκρατική κοινωνία, μια κοινωνία που θα κυβερνάται από την γενική βούληση, απαιτεί ισότητα ιδιοκτησίας, τέτοια ώστε κανένας πολίτης να μην μπορεί ποτέ να γίνει τόσο πλούσιος, ώστε ν' αγοράζει άλλον, και κανένας τόσο φτωχός, ώστε η ανάγκη να τον κάνει να πουληθεί".

Ο Ρουσσό πίστευε ότι οι διαφορές στην ιδιοκτησία χωρίζουν τους ανθρώπους σε αντιτιθέμενες τάξεις και οι άνθρωποι οδηγούνται από τα ταξικά συμφέροντα μην μπορώντας έτσι να αποφασίσουν για το γενικό καλό. Αυτός ήταν ένας προβληματισμός που απασχόλησε αργότερα και τους κλασσικούς φιλελεύθερους του 19ου αιώνα από την ανάποδη. Όχι δηλαδή πώς θα υπάρχει ισότητα ιδιοκτησία αλλά πώς ενώ δεν θα υπάρχει ισότητα θα δημιουργηθούν εκείνες οι δομές που δεν θα επιτρέπουν να τεθούν σε κίνδυνο τα προνόμια των ανώτερων τάξεων...

Ο Thomas Jefferson ο οποίος είναι σήμερα η σημαία της Αμερικής και στου οποίου το όνομα δακρύζουν σήμερα οι Αμερικάνοι ήταν στο ίδιο μήκος κύματος με τον Ρουσσό. Πίστευε στη θετική πλευρά της ανθρώπινης φύσης και στην οικονομική ισότητα ως προϋπόθεση της δημοκρατίας. Παρά το ότι αποδεχόταν τη μισθωτή εργασία θεωρούσε ότι αυτή είναι αποδεκτή μόνο στο βαθμό που οι εργαζόμενοι είναι τόσο ανεξάρτητοι όσο και οι μικροϊδιοκτήτες. Θεωρούσε την μικροιδιοκτησία ως το μέτρο για να μην υπάρχουν ταξικές διαιρέσεις.

Συνεπώς οι σκέψεις και οι προβληματισμοί κατά της ιδιοκτησίας και για την απαγόρευση απόκτησης άπειρου πλούτου, δεν πρέπει να αποτελούν απαγορευμένα θέματα συζήτησης ή θέματα ταμπού. Σήμερα όποιος συζητάει τέτοια θέματα απορρίπτεται αυτόματα ως κομμουνιστής. Μα αυτά τα έλεγε ο Jefferson και ο Ρουσσό! Γιατί τα ξεχάσαμε;;

Για το θέμα δείτε και τα παρακάτω:
Οι "απέξω" του φιλελευθερισμού


Σύγχρονος φιλελευθερισμός και καπιταλισμός περιορισμένης ευθύνης


Φιλελεύθερες αντιφάσεις

Τα όρια του φιλελεύθερου μοντέλου δημοκρατίας

Πέμπτη, 26 Ιανουαρίου 2012

Ο πόλεμος που έρχεται

English: CF-1 Flight 32. First C-model flight ...(Image via Wikipedia)
Αναδημοσιεύω μέρος του παρακάτω άρθρου γιατί πιστεύω ότι τα πράγματα βαίνουν ταχέως προς τα εκεί που καταλήγει το άρθρο. Όπως παλαιότερα κανείς δεν ήθελε να ακούσει τα αρνητικά και τα χειρότερα για την επικείμενη ελληνική χρεοκοπία που τελικά ήρθε, έτσι και τώρα όλοι κλείνουν τα αυτιά τους στον επικείμενο πόλεμο που νομοτελειακά πλησιάζει:

Από το Βήμα γράφει ο Γ.Π.Μαλούχος:

"...Με την Ελλάδα να έχει εισέλθει και επισήμως στην εποχή της μειωμένης κυριαρχίας και με τον κόσμο γύρω μας να τρίζει συθέμελα από πρωτοφανείς ανακατατάξεις, η χώρα βρίσκεται στο θανατερό επίκεντρο μιας πολύ μεγάλης ευρωπαϊκής κρίσης, αλλά, ταυτόχρονα, και στις παρυφές μιας άλλης, γεωπολιτικής, που ουδείς γνωρίζει πού και πώς θα καταλήξει."
...
"Πρώτον, η Ελλάδα έζησε από τότε μέχρι σήμερα με το ψευδές ιδεολόγημα μιας ευρωπαϊκής Τουρκίας που θα σεβαστεί τις διεθνείς συνθήκες και την καλή γειτονία: με δύο λέξεις, κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας. Κάνουμε δηλαδή ακριβώς ότι κάναμε και με το χρέος, από την κρίση του οποίου δεν διδαχθήκαμε και πολλά για το τι μπορεί να σημαίνει το να σκάσει ξαφνικά μια μέρα το κακό…

Δεύτερον, στο επίπεδο των συμμαχιών, δεν καταφέραμε ακόμα ούτε διπλωματικά ούτε αμυντικά να καταστήσουμε τη χώρα ισχυρό και αξιόπιστο περιφερειακό παράγοντα, που να είναι σε θέση ο λόγος της και τα συμφέροντά της να γίνονται επαρκώς σεβαστά. Απλούστατα η Ελλάδα είναι μια χώρα χωρίς ρόλο, ενώ θα μπορούσε, αξιοποιώντας σειρά πλεονεκτημάτων της, να είναι μια χώρα με ισχυρό ρόλο."
...
"Τρίτον, παρά τη μείζονα εκείνη κρίση του 1996, το αμυντικό ισοζύγιο της χώρας σε σχέση με την Τουρκία έχει, σε αυτά τα χρόνια, επιδεινωθεί και μάλιστα ουσιωδώς. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα προχώρησε, αμέσως μετά την κρίση, σε πολύ μεγάλες εξοπλιστικές δαπάνες, οι οποίες, όμως, όχι μόνον δεν έφεραν επαρκή αποτελέσματα για την άμυνά της, αλλά, αντιθέτως, λειτούργησαν σε πλήθος περιπτώσεις μόνον ως πεδία διαφθοράς...

Στο καθοριστικό όπλο, την πολεμική αεροπορία, η εικόνα είναι ήδη απογοητευτική και, σύντομα, θα καταστεί δραματική: η είσοδος του τύπου στελθ αεροσκάφους F 35 στο Αιγαίο περίπου από το 2015-2016 για λογαριασμό των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων θα αλλάξει ριζικά το μεταπολιτευτικό τοπίο της αμυντικής ισορροπίας."
...
"Ο ελληνικός στόλος δεν ανανεώνεται, σε αντίθεση με τον τουρκικό που μεγαλώνει και εξελίσσεται σε βαθμό πλήρους ανατροπής των δεδομένων"
...

"...όπως ένα πρωί βρεθήκαμε ξαφνικά μπροστά στη χρεοκοπία που επί χρόνια κάναμε ότι δεν βλέπαμε πώς θα έρθει, έτσι ακριβώς, ένα άλλο πρωί, κινδυνεύουμε να βρεθούμε και μπροστά στην έμπρακτη εκδήλωση της εξωτερικής απειλής..."

Διαβάστε το πλήρες άρθρο στο Βήμα.

Τετάρτη, 25 Ιανουαρίου 2012

Ο Αγγελόπουλος και η βραδύτητα

Theo Angelopoulos 2009
Κυκλοφόρησαν πολλά ανέκδοτα με το θάνατο του Αγγελόπουλου, και κυκλοφορούσαν επίσης πολλά και πριν, όσο ζούσε. Για παράδειγμα: "Οδηγάς τόσο αργά που αισθάνομαι ότι βρίσκομαι μέσα σε ταινία του Αγγελόπουλου" ή "Αν η ζωή ήταν τόσο αργή όσο οι ταινίες του Αγγελόπουλου τότε θα προλάβαινε να αποφύγει την σύγκρουση με την μοτοσικλέτα". Ο Αγγελόπουλος δηλαδή, για τα ελληνικά πρότυπα (και τα διεθνή θα έλεγα), ήταν ο ορισμός της βραδύτητας.

Δεν ξέρω πολλά πράγματα για κινηματογράφο, ούτε καν αν είναι τόσο καλές οι ταινίες του όσο λένε. Αυτό που ξέρω είναι ότι σ' αυτήν τη ζωή όλα είναι εναντίον μας, γεννιόμαστε σκλάβοι για να αφήσουμε και την τελευταία πνοή ζωής μας πάνω στα γκέμια με τα οποία μας έχουν ζώσει. Η σκλαβιά είναι αυτή που χαρακτηρίζει την ζωή μας.

Και πιστεύω ότι το κύριο χαρακτηριστικό της σκλαβιάς είναι η ταχύτητα, κύριο χαρακτηριστικό της ελευθερίας είναι η βραδύτητα. Η ταχύτητα μας κάνει να ξεχνάμε εύκολα ότι είμαστε σκλάβοι. Η βραδύτητα μας δίνει το χρόνια να θυμηθούμε την σκλαβιά μας. Η βραδύτητα μας κρατάει σε επαφή με την μνήμη μας, με αυτό δηλαδή που μας κάνει αυτό που είμαστε.

Η ταχύτητα τύπου fast food που κυριαρχεί σήμερα δεν χρειάζεται ειδικές εξηγήσεις. Όλα είναι φτιαγμένα για γρήγορη κατανάλωση χωρίς σκέψη. Από τις σχέσεις μας με άλλους ανθρώπους, μέχρι το διάβασμα και την παρακολούθηση χαζοαμερικανικών ταινιών. Από την γρήγορη υπερπληροφόρηση μέχρι τον μηδενισμό της αργής μάθησης. Δουλεύουμε συνέχεια ή είμαστε απασχολημένοι με κάτι, και γι' αυτό διαρκώς βιαζόμαστε, επειδή δεν προλαβαίνουμε. Αυτός που αναζητάει την βραδύτητα θα πρέπει πρώτα να έχει αλλάξει τύπο ζωής. Κατ' αρχήν να ξεκινήσει να ζει την δική του.

Τι μπορεί να μας σώσει; Η βραδύτητα σίγουρα ναι! Η βραδύτητα στην σκέψη μας και στον συλλογισμό μας, η βραδύτητα στις επιλογές που κάνουμε, η βραδύτητα στην κατανόηση του άλλου και του ίδιου μας του εαυτού, η βραδύτητα στη ματιά γύρω μας.

Με λίγα λόγια πρέπει να βγάλουμε τον σκασμό, κυριολεκτικά και μεταφορικά,  μέσα μας και έξω μας,  και να απομακρυνθούμε για λίγο από τη φασαρία του σύγχρονου δυτικού σκουπιδοπολιτισμού για να μπορέσουμε έτσι να ακούσουμε ίσως και άλλες φωνές που αλλιώς δεν θα ξέραμε ποτέ ότι καν υπάρχουν. Κυρίως τις φωνές από μέσα μας που πνίγονται από την ταχύτητα της καθημερινότητας.

Συνεπώς, αν δεχτούμε τα παραπάνω, το ανέκδοτο δεν είναι ο ίδιος ο Αγγελόπουλος ή οι ταινίες του αλλά δυστυχώς εμείς οι ίδιοι που χάνουμε την ζωή μας εγκλωβισμένοι στην βιασύνη.





Κυριακή, 15 Ιανουαρίου 2012

Υπάρχει ελπίδα;

NASA's DC-8 Flying Over the Weddell Sea(Image by NASA Goddard Photo and Video via Flickr)
Το ερώτημά μου είναι λίγο γενικότερο και δεν αφορά στενά και αποκλειστικά την οικονομία. Ας πούμε ότι το ερώτημα αυτό αφορά την ανθρωπότητα σε ένα μακροπρόθεσμο διάστημα.

Νομίζω ότι οι κομμουνιστές λόγω προσκόλλησης σε κάποια πράγματα δεν έχουν κατανοήσει επαρκώς ότι πλέον τα πράγματα έχουν ξεφύγει σε πολύ χειρότερες τροχιές από αυτές που νομίζουν βάσει θεωρίας. Και λέω για τους κομμουνιστές γιατί είναι οι μόνοι λίγο υποψιασμένοι, οι υπόλοιποι είναι χαπακωμένοι σε άγρια καταστολή.

Σε λίγο θα βάλουν αλυσίδες στα πόδια των ανθρώπων ή χαλκάδες στο λαιμό τους, όπως ήταν οι δούλοι κατά την μεταφορά τους από την Αφρική στις ΗΠΑ και αλλού πριν 300 χρόνια. Και αυτό δεν αφορά μόνο την οικονομία όπως είπα αλλά και τον τρόπο σκέψης και την λογική.

Στο κέντρο του προβλήματος τοποθετώ τις εταιρείες που ελέγχουν πλέον τα πάντα στον κόσμο, από τριτοκοσμικές κυβερνήσεις, δάση και πρώτες ύλες μέχρι το τι κατουράτε και το τι βλέπετε στα όνειρά σας. Οι εταιρείες έχουν μπει τόσο βαθιά μέσα στο μυαλό σας και στη ζωή μας που σε λίγο η ζωή μας θα μπορεί να έχει έναν σκηνοθέτη και έναν σεναριογράφο πριν γεννηθούμε, θα γνωρίζουν τι σκέπτεστε πριν καν μιλήσετε.

Το σκηνικό έχει στηθεί μετά από προετοιμασίες και αγώνες πολλών δεκαετιών. Νεοφιλελευθερισμός, δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα. Αρκεί να μην είσαι φτωχός στη δύση ή πολίτης κάποιας τρίτης χώρας που βομβαρδίζεται ή κυβερνιέται από δικτάτορες.

Στο εσωτερικό ίσως να βιώσουμε τον πόλεμο και την μαζική καταστροφή σύντομα μαζί με την σίγουρη για πολλούς φτώχεια. Στο εξωτερικό από την άλλη, οι άνθρωποι παραδίδουν τη ζωή τους στις εταιρείες για να έχουν ζωή σαν δούλοι ή αλλιώς βιώνουν και αυτοί την φτώχεια. Αυτοί που παραδίδουν την ζωή τους στις εταιρείες ζουν μέσα σε ακραία συντηρητικά και αυταρχικά καθεστώτα και όταν σχολάνε (στις 20.00) θυμούνται ότι η χώρα τους ενδεχομένως έχει δημοκρατία (από τις 20.00 έως τις 08.00 της άλλης μέρας).

Οι εταιρείες ήταν ένας εύκολος τρόπος για να αντικατασταθεί ο κρατικός φασισμός και η καταπίεση με θύλακες αυταρχικών πρακτικών που σχηματίζουν διεθνές δίκτυα (πολυεθνικές εταιρείες) μέσα από τα οποία κυβερνάνε όλο τον κόσμο.

Πριν από λίγες μέρες ένας φίλος μου με ειδίκευση στα πυρηνικά μου έλεγε ότι θα πρέπει να εμπιστευόμαστε τις πυρηνικές βιομηχανίες και το ότι αυτά που έχουν ειπωθεί για την Ιαπωνία σε σχέση με το πυρηνικό δυστύχημα και το τσουνάμι είναι υπερβολικά. Πιστεύει ότι δεν θα είχε κανέναν ενδοιασμό να πάει να μείνει λίγα χιλιόμετρα μακριά από την καταστροφή παρόλο που οι επίσημες έρευνες των Ιαπώνων -όπως του είπα- λένε ότι εκεί το νερό και η γη είναι γεμάτα ραδιενέργεια. Τα αρνιόταν όλα μέχρι τέλους λέγοντάς μου ότι αυτά είναι υπερβολές των ΜΜΕ (παρόλο που το θέμα έχει ξεχαστεί).

Στο τέλος βέβαια έμαθα ότι μια από τις υποτροφίες που είχε πάρει για να σπουδάσει του την πλήρωσε μεγάλη εταιρεία του κλάδου ενώ σήμερα έχει τοποθετηθεί στην Γαλλία σε θέση από όπου θα μπορούσε με κάποια διακριτική ευχέρεια να βοηθάει άλλους επιστήμονες της ειδικότητάς του.

Φαντάζομαι πάνω από αυτόν θα υπάρχουν και άλλοι επιστήμονες πρωτοκλασάτου επιπέδου που δεν θα μπορούν να συσχετίσουν τους καρκίνους που θα υπάρξουν τα επόμενα 30 χρόνια στην περιοχή του δυστυχήματος στην Ιαπωνία με το συμβάν και θα λένε ότι η αύξηση είναι τυχαία...

Βεβαίως η κάθε εταιρεία θέλει να προωθεί τους επιστήμονες που έχουν θέσεις από την πλευρά που τις συμφέρει γιατί η γνώση είναι το Α και το Ω γι' αυτούς.

Πολλοί άλλοι δεν κατανοούν ότι η Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D) δεν χρειάζονται αυταρχικούς διεθνείς οργανισμούς να στήνουν πλοκάμια ελέγχου για να προωθούν τα συμφέροντά τους. Οι κοινωνίες θα μπορούσαν να έχουν επιστημονικούς στόχους και να τους χρηματοδοτούν παράλληλα. Όπως π.χ. είναι η NASA. Δεν χρειάζεται οι εταιρείες να προωθούν δικτάτορες σε τριτοκοσμικές χώρες οι οποίοι μετά βασανίζουν τους λαούς τους για να παραμένουν στην εξουσία και να υποστηρίζουν τις πολυεθνικές που θα αποψιλώνουν τα δάση και τον ορυκτό τους πλούτο.

Γιατί χρειάζεται ο δυτικός αυτό το μανδύα της δήθεν άμεσης ξένης επένδυσης και δεν στέλνει καλύτερα δύο ταξιαρχίες ιδιωτικών στρατών να σκοτώνουν και να καίνε; Όπως δηλαδή χονδροειδώς και φανερά έκανε στο ΙΡΑΚ.

Το αποτέλεσμα όμως για την δύση είναι το ίδιο: άνθρωποι φιλελεύθεροι που πίσω από τον παχύ φιλελευθερισμό τους κρύβουν από τον εαυτό τους τον αυταρχισμό και την έλλειψη δημοκρατίας στην οποία ζούνε. Θα γίνονται σιγά, σιγά σκιές και δούλοι. Στο τέλος όλοι θα πεθαίνουν δυστυχισμένοι και τα πτώματά τους θα κάνουν πολλά χρόνια να διαλυθούν λόγω συντηρητικών.

Και γιατί όλα αυτά; Γιατί οι εταιρείες έμειναν για πολλά χρόνια- και είναι ακόμη- ανεξέλεγκτες. Και οι άνθρωποι που δουλεύουν σε αυτές σιγά, σιγά συνηθίζουν τον αυταρχισμό που βιώνουν μέσα εκεί και ήδη τον θεωρούν όλο και πιο φυσιολογικό και για την ζωή τους έξω από τις εταιρείες.

Μέσα σε έναν κόσμο αυταρχικό και φασιστικό ο άνθρωπος θα αποτελεί μια αναλώσιμη μονάδα. Μόνο κάποιοι πλούσιοι θα έχουν την ελευθερία τους και σε ένα μικρό ποσοστό όσοι είναι βασικά γρανάζια του συστήματος.

Οι υπόλοιποι θα ζουν την κόλαση επί της γης, όπως έχουμε ήδη αρχίσει να την ζούμε τα τελευταία χρόνια ανάλογα τον τόπο (3 χρόνια στην Ελλάδα, 20 χρόνια στην Ιαπωνία, 10 χρόνια στις ΗΠΑ, 3 μήνες στην Ιταλία, όχι ακόμη στην Γαλλία κτλ). 

Οι λύσεις είναι δύο ειδών: α) Οι ατομικές και β) Οι συλλογικές.

α) Όσοι μπορούν πρέπει να φύγουν κατεπειγόντως σε μια απόσταση ασφαλείας από τις εταιρείες και τα αστικά κέντρα και να ζήσουν στην ηρεμία της φύσης έχοντας ένα μεγάλο ποσοστό διατροφικής επάρκειας διατηρώντας ίσως πολύ χαλαρούς συνδέσμους με τον καπιταλισμό. 

β) Οι άλλοι (ή και οι πρώτοι αν αντέχουν) θα πρέπει να συγκροτήσουν ομάδες που θα διαφυλάξουν τις μνήμες της ζωής και του κόσμου που χάνεται κάτω από την πολυεθνική αρβύλα. Το λέω αυτό γιατί ήδη τα παιδιά που γεννιούνται έχουν την ίδια αντίληψη για τα μεγάλα εμπορικά brands με αυτή που είχαν παλαιότερες γενιές για τον Άγιο Παντελεήμονα ή την κάθε θρησκευτική δεισιδαιμονία. Συνεπώς αν εμφανιστεί ένας τρελός που θα τους πει ότι πίσω από τα brands βρίσκονται μεγάλοι αυταρχικοί οργανισμοί που θέλουν το κακό του, αυτός θα έχει την τύχη που είχαν οι μάγισσες τον Μεσαίωνα. Η καλλιέργεια και προώθηση του κριτικού πνεύματος είναι βασικό συστατικό σε έναν κόσμο που η λογική πλέον χρησιμοποιείται αποκλειστικά και μόνο όταν εξυπηρετεί οικονομικά συμφέροντα.

β1) Παράλληλα θα πρέπει να στα πλαίσια των συλλογικών λύσεων να διαμορφωθούν πολιτικοί φορείς με αντικαπιταλιστικό προσανατολισμό. 

Συνεπώς στο αρχικό ερώτημα για το αν υπάρχει ελπίδα θα πρέπει να απαντήσουμε ότι υπάρχει αν συμβούν αυτά που περιγράφω ακριβώς από πάνω. Αν τα πράγματα συνεχίσουν όπως σήμερα τότε οι επόμενες γενιές θα ζήσουν εφιαλτικά, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και παντού στον σημερινό δυτικό κόσμο.